მთაწმინდის რაიონის შემადგენლობა: ქალაქის ცენტრიდან მთის სოფლებამდე
თბილისის საკრებულოს 2013 წლის დადგენილებით, რომელიც რაიონებს უბნებად ყოფს, მთაწმინდის რაიონში ოთხი ტერიტორიული ერთეულია. პირველია თავად მთაწმინდა სოლოლაკთან ერთად, მეორე ვერა, მესამე კიკეთი და კოჯორი, მეოთხე კი წავკისი, შინდისი და ტაბახმელა. ერთი რაიონის ფარგლებში ერთმანეთს ხვდება ორი სრულიად განსხვავებული სამყარო: მჭიდრო ისტორიული ცენტრი, სადაც ყოველი მეტრი დაკავებულია, და ქალაქს ზემოთ, ფერდობებზე გაშენებული დასახლებები კერძო სახლებითა და დიდი ეზოებით.
ამიტომ მთაწმინდაზე ერთი უნივერსალური გეგმა არ არსებობს. სოლოლაკის ბინასა და კოჯორის აგარაკს სხვადასხვა რაოდენობის ხალხი, სხვა ტექნიკა და სხვა მარშრუტი სჭირდება, და ამას დისპეჩერი პირველივე საუბარში არკვევს.
სოლოლაკისა და მთაწმინდის ძველი საცხოვრებელი სახლები
მეცხრამეტე საუკუნისა და მეოცე საუკუნის დასაწყისის შენობებს აქ ხშირად შიდა ეზო აქვს, რომელსაც გარშემო ხის აივნები და გარე კიბეები აკრავს. ბინაში შესასვლელად ზოგჯერ ჯერ ქუჩიდან თაღიან გასასვლელში უნდა გაიარო, მერე ეზო გადაკვეთო და მხოლოდ შემდეგ აჰყვე ხის ან რკინის კიბეს მეორე თუ მესამე სართულზე. ლიფტი ასეთ სახლებში თითქმის არასდროს არის.
ხის აივანი და ძველი მოაჯირი დიდ წონას ვერ უძლებს, კიბის საფეხურები კი ხშირად გაცვეთილი და არათანაბარია. ამიტომ ბრიგადის უფროსი ჯერ ფეხით ათვალიერებს გზას: სად იხრება კიბე, სად არის ყველაზე ვიწრო ადგილი, შეიძლება თუ არა სასახლის გადატანა აივნის გავლით. მხოლოდ ამის შემდეგ წყვეტს, სასახლე ზევით აიტანონ თუ გარდაცვლილი ჯერ საკაცით ჩამოასვენონ ეზოში.
სასახლის გატანა ციცაბო კიბეზე და მტვირთავების ჯგუფი
ძველ უბანში სასახლის ტარება ოთხ კაცზე მეტს მოითხოვს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა კიბე ორჯერ ან სამჯერ ტრიალდება. ასეთ მისამართზე ჩვეულებრივ ექვსკაციან ჯგუფს ვაგზავნით, რომელიც ცვლა-ცვლა იღებს წონას და სასახლეს ჰორიზონტალურად ინარჩუნებს მოსახვევშიც. ჯგუფის დეტალური აღწერა ჩვენს მტვირთავების მომსახურების გვერდზეა.
- კედლისა და კარის დაცვა: ძველი შელესილობა და შეღებილი ჩარჩოები ადვილად ზიანდება, ამიტომ კუთხეებს რბილი ბალიშებით ვფარავთ.
- ღამის სიჩუმე: შიდა ეზოში ყოველი ხმა ყველა ბინაში ისმის, და ბრიგადა მეზობლების პატივისცემით, ჩურჩულით მუშაობს.
- სველი ქვაფენილი: წვიმის შემდეგ ეზოს ქვა მოლიპულია, ამიტომ მტვირთავები სპეციალური ძირის ფეხსაცმელს იცვამენ.
ვერის აღმართები და ვიწრო ქუჩები
ვერის უბნის ქუჩების ნაწილი მკვეთრად ადის ფერდობზე, ზოგი ცალმხრივია, ზოგს კი ორივე მხარეს მჭიდროდ აქვს მიყენებული მანქანები. აქ ხშირად ხდება, რომ კატაფალკა სადარბაზომდე ვერ აღწევს და ახლომდებარე გზაჯვარედინთან ჩერდება. მაშინ სასახლე ასიოდე მეტრზე ხელით მიგვაქვს, ნელი ნაბიჯით, ისე, რომ ოჯახის წევრები უკან მოგვყვებოდნენ. ბევრი ოჯახი ამ მოკლე გზას ტრადიციულ მსვლელობად აღიქვამს და ერთად გადის.
ზამთარში, ყინვიან დილას, ციცაბო მონაკვეთზე მძღოლი წინასწარ აფასებს, რამდენად უსაფრთხოა აღმართზე ასვლა. თუ საფრთხე არის, ავტომობილი ქვემოთ რჩება და ბრიგადას დამატებითი ხელი ეგზავნება.
კატაფალკის მიყენება და სტუმრების მანქანები
ისტორიულ ცენტრში პარკირების ადგილი ცოტაა და ხშირად ფასიანია, ხოლო გამოსვენების დღეებში უბანში მეტი მანქანა გროვდება, ვიდრე ქუჩას შეუძლია დაიტიოს. გამოსვენების წინა საღამოს ჩვენი თანამშრომელი ადგილზე ამოწმებს, სად შეიძლება კატაფალკის მიყენება ისე, რომ ქუჩა არ გადაიკეტოს, და ოჯახს ურჩევს, სტუმრებს რომელი მიმდებარე მოედანი ან ფართო ქუჩა მიუთითოს.
ხანდაზმული ახლობლებისთვის, რომლებსაც აღმართზე სიარული უჭირთ, უმჯობესია ტაქსი პირდაპირ ეზოს ჭიშკართან. მსვლელობის დღეს კი პროცესიას ისე ვაწყობთ, რომ სტუმრების ავტომობილები რაიონის მთავარ ქუჩაზე შეიკრიბონ და იქიდან ერთად გაემართონ სასაფლაოსკენ.
კოჯორი, კიკეთი, შინდისი, წავკისი და ტაბახმელა
რაიონის სამხრეთი ნაწილი ქალაქის ცენტრისგან სრულიად განსხვავდება. აქ ძირითადად კერძო სახლებია, ბევრი მათგანი მთელი წლის საცხოვრებელიც და საზაფხულო აგარაკიც. ეზო დიდია, სასახლის ტარებაც ადვილია, მაგრამ გზა გრძელი და მიხვეულ-მოხვეულია, ზამთარში კი ზოგჯერ თოვლიანი. ამ სოფლებამდე ბრიგადას შეიძლება ოცდათხუთმეტ წუთზე მეტი დასჭირდეს, რასაც დისპეჩერი ზარისთანავე გულწრფელად გეტყვით.
დიდ ეზოში ხშირად გამოსვენებაც ეზოში ეწყობა, ფარდულის ან კარვის ქვეშ. ჩვენ შეგვიძლია ჩამოვიტანოთ კარავი, სკამები და განათება, და დაკრძალვის დღეს სტუმრებისთვის ავტობუსიც მოვაწყოთ, რომ ქალაქიდან ამოსულ ახლობლებს საკუთარი მანქანით აღმართზე ასვლა არ დასჭირდეთ.
გამოსვენება ბინაში და სასახლე-მაცივარი
ძველ ბინებში ოთახები ხშირად მაღალჭერიანია, მაგრამ ვიწრო და გრძელი, დერეფნები კი მოკლე და მოსახვევიანი. სანამ სასახლე-მაცივარს ავიტანთ, ოჯახთან ერთად ვარჩევთ ოთახს, სადაც მოსამძიმრეებს მოძრაობა არ გაუჭირდებათ და ფანჯარა ჩრდილოეთისკენ ან ეზოსკენ იყურება. ავეჯის გადაწევაში ბრიგადა თავად გეხმარებათ.
მაცივრის ღირებულება 80 ლარია დღე-ღამეში. თუ კიბე იმდენად ვიწროა, რომ მოწყობილობა არ გადის, მას ნაწილებად ავიტანთ და ოთახში ავაწყობთ. შიდა ეზოიან სახლში მეზობლებიც ხშირად ეხმარებიან ოჯახს: სკამებს აძლევენ, სტუმრებს ხვდებიან, ზოგჯერ საკუთარ ოთახსაც უთმობენ ხანდაზმულ მოსამძიმრეებს.
გამოსვენება დარბაზში: უახლოესი ვაკეშია
მთაწმინდის რაიონში ჩვენი საკუთარი სარიტუალო დარბაზი არ გვაქვს. ყველაზე ახლოს ვაკის დარბაზია, ასიოდე მოსამძიმრისთვის, ცალკე ოჯახის ოთახითა და ტერასით, წყნარ ქუჩაზე. სოლოლაკიდან და ვერიდან იქამდე გზა მოკლეა, ამიტომ ბევრი ოჯახი, ვისაც ბინაში ადგილი არ ჰყოფნის ან კიბე ძალიან რთულია, სწორედ ამ ვარიანტს ირჩევს.
დარბაზის ქირა 300 ლარიდან იწყება დღეში, ზომისა და ხანგრძლივობის მიხედვით. დაწვრილებით ყველა დარბაზი და მისი პირობები სარიტუალო დარბაზების გვერდზეა აღწერილი, ხოლო ვაკის უბნის დეტალებს ვაკის გვერდზე ნახავთ.
წესის აგება რაიონის ეკლესიებში
მთაწმინდის რაიონში რამდენიმე ძველი და ახალი მართლმადიდებლური ტაძარია, და ბევრ ოჯახს სურს, რომ გარდაცვლილს წესი სწორედ მის სამრევლო ეკლესიაში აუგონ. ამას წინასწარ ვუთანხმებთ მღვდელს: ვაზუსტებთ დროს, მგალობლების საჭიროებას და იმას, თუ რამდენად ახლოს შეიძლება კატაფალკის მიყენება ეკლესიის ეზოსთან.
ბევრი ეკლესია აქ ფერდობზე დგას და ეზომდე საფეხურები ადის. ასეთ შემთხვევაში იგივე მტვირთავები, რომლებიც სასახლეს ბინიდან გამოიტანენ, მას ტაძარშიც შეასვენებენ და წესის აგების შემდეგ უკან ჩამოასვენებენ. შესაწირს ოჯახი პირადად აძლევს სამრევლოს.
მთაწმინდის პანთეონი: მხოლოდ ღირსშესანიშნაობა
რაიონის სახელი მჭიდროდ უკავშირდება მთაწმინდის პანთეონს, სადაც ქართველი მწერლები და გამოჩენილი საზოგადო მოღვაწეები განისვენებენ. ოჯახები ზოგჯერ გვეკითხებიან, შესაძლებელია თუ არა იქ დაკრძალვა. პასუხი მოკლეა: პანთეონში დაკრძალვას ოჯახი ან ბიურო არ წყვეტს, ამის შესახებ სახელმწიფო დონეზე იღებენ გადაწყვეტილებას, განსაკუთრებული დამსახურების მქონე პირების მიმართ. ჩვენ ასეთ დაკრძალვას არ ვაწყობთ და არც ვპირდებით ვინმეს.
სასაფლაოები, რომლებსაც მთაწმინდელები ირჩევენ
რაიონის საზღვრებში ისტორიული ვერის სასაფლაოა, თუმცა ახალი ადგილი ძველ სასაფლაოებზე იშვიათად გამოიყოფა და იქ დაკრძალვა ძირითადად არსებულ საოჯახო საფლავში ხერხდება. ამიტომ არჩევანი იმაზეა დამოკიდებული, სად განისვენებენ ოჯახის წინაპრები.
| ვარიანტი | ვისთვის ჯდება | რას ვამოწმებთ წინასწარ |
|---|---|---|
| ვერის სასაფლაო | ოჯახებისთვის, რომელთა წინაპრები უკვე იქ განისვენებენ | საფლავის საბუთებს, ნათესაობას და ბილიკის სიგანეს |
| ვაკის სასაფლაო | მეზობელ რაიონში არსებული საოჯახო საფლავის მქონეთათვის | ადმინისტრაციის ჩანაწერს და ფილის აწევის შესაძლებლობას |
| მუხათგვერდი და ქალაქის სხვა დიდი სასაფლაოები | მათთვის, ვისაც ახალი ნაკვეთი სჭირდება | თავისუფალ ადგილს ზარის დღეს და მისასვლელ გზას სტუმრებისთვის |
თუ ოჯახი სოფლის ან რაიონის გარეთ არსებულ საგვარეულო საფლავზე ფიქრობს, ამასაც ვაგვარებთ, მაგრამ ამ შემთხვევაში დრო და ფასი ცალკე ითვლება.
საოჯახო საფლავის გახსნა და ახალი საფლავის მომზადება
ძველ სასაფლაოზე საფლავები მჭიდროდ დგას, ღობეები და ძეგლები ერთმანეთს ეხება, და ტექნიკა ხშირად ვერ შედის. ჩვენი ოსტატები საოჯახო საფლავს ხელით ხსნიან, მეზობელი ნაკვეთების დაზიანების გარეშე, და ფილას დაკრძალვის შემდეგ თავის ადგილზე აბრუნებენ. ეს სამუშაო 350 ლარიდან ღირს. ახალ ნაკვეთზე საფლავის გათხრა 400 ლარიდან იწყება, ნიადაგისა და ამინდის მიხედვით.
თუ საფლავის ძველი ბარათი დაკარგულია, ჩვენი კოორდინატორი ადმინისტრაციის არქივში ეძებს ჩანაწერს. ოჯახს მხოლოდ ის საბუთები სჭირდება, რომლებიც გარდაცვლილის კავშირს ადასტურებს იქ უკვე დაკრძალულ ახლობელთან.
შვილები და ახლობლები საზღვარგარეთ
სოლოლაკსა და ვერაზე ბევრი ხანდაზმული მშობელი მარტო ცხოვრობს, შვილები კი სხვა ქვეყნებში არიან. ასეთ დროს ყველაფერი შეიძლება დისტანციურად მოგვარდეს:
- ხარჯთაღრიცხვას და ფოტოებს მესენჯერში ვგზავნით, ხოლო თანხის გადახდა უცხოური ბარათითაც შეიძლება;
- ბინაში ბრიგადა შედის მეზობლის ან ნათესავის თანდასწრებით, რომელსაც ოჯახი ენდობა;
- სასახლე-მაცივარი საშუალებას იძლევა, დაკრძალვა რამდენიმე დღით გადაიდოს, სანამ ახლობლები ჩამოფრინდებიან;
- მათთვის, ვინც ვერ ჩამოდის, წესის აგებასა და დაკრძალვას ვიდეოზე ვიღებთ.
ბრიგადის მოსვლა მეზობელი ვაკიდან
ჩვენი ოფისი და ავტოპარკი მეზობელ ვაკეში, ფალიაშვილის ქუჩაზეა. იქიდან სოლოლაკამდე, მთაწმინდამდე და ვერამდე ბრიგადა ჩვეულებრივ ოცდათხუთმეტ წუთამდე აღწევს, დღისით თუ ღამით. ცენტრის საცობში ან რაიონის სამხრეთ სოფლებში მეტი დრო შეიძლება დასჭირდეს. ზარის დროს მძღოლს ვეუბნებით, რომელი შესასვლელით აჯობებს მისვლა და არის თუ არა ეზოში ჭიშკარი, რომელიც გაღებას მოითხოვს.
მომსახურების ფასები მთაწმინდის მისამართზე
| რა სჭირდება ოჯახს | ფასი | შენიშვნა ამ რაიონისთვის |
|---|---|---|
| სასახლე-მაცივარი | 80 ლარი დღე-ღამეში | ვიწრო კიბისთვის ნაწილებად ასაწყობი |
| სარიტუალო დარბაზი | 300 ლარიდან დღეში | უახლოესი დარბაზი ვაკეშია |
| კატაფალკა | 150 ლარიდან | ვიწრო ქუჩაზე მიყენება წინასწარ მოწმდება |
| მტვირთავები, ექვსი კაცი | 300 ლარიდან | ხის კიბეებისა და შიდა ეზოებისთვის |
| საფლავის გათხრა | 400 ლარიდან | ახალ ნაკვეთზე |
| საოჯახო საფლავის გახსნა | 350 ლარიდან | ძველ სასაფლაოზე, ხელით |
| ეკონომ პაკეტი | 1 200 ლარი | საბაზისო ორგანიზება მოკრძალებული ბიუჯეტისთვის |
სრული ორგანიზების ვარიანტები, დოკუმენტების მოგვარებიდან ქელეხამდე, დაკრძალვის ორგანიზების გვერდზეა. თბილისის დანარჩენი რაიონების ჩამონათვალი კი უბნების გვერდზე იპოვით.
პირველი საათები: თანმიმდევრობა მთაწმინდელი ოჯახისთვის
- ექიმის გამოძახება. სახლში გარდაცვალებისას ჯერ ექიმი ადასტურებს სიკვდილს და წერს ცნობას.
- ზარი ბიუროში. დისპეჩერს უთხარით არა მხოლოდ მისამართი, არამედ სართული, კიბის ტიპი და შიდა ეზოს არსებობა.
- ბრიგადის დახვედრა. სასურველია, ვინმე ქუჩაში დაელოდოს მანქანას, რადგან ძველ უბანში სახლის ნომრის პოვნა ზოგჯერ ძნელია.
- გადაწყვეტილება ადგილზე. კოორდინატორთან ერთად ირჩევთ, გამოსვენება ბინაში იქნება თუ ვაკის დარბაზში, და რომელ სასაფლაოზე.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანში მოდის ბრიგადა სოლოლაკში ან ვერაზე?
ჩვეულებრივ ოცდათხუთმეტ წუთამდე, ვაკეში მდებარე ოფისიდან. კოჯორის, კიკეთის ან შინდისის მიმართულებით გზა უფრო გრძელია, და ზუსტ დროს ზარისას გეტყვით.
შესაძლებელია თუ არა სასახლის გამოტანა ხის აივნიანი სახლიდან?
დიახ. ბრიგადის უფროსი ჯერ გზას ათვალიერებს, ხოლო რთულ კიბეზე ექვსკაციანი ჯგუფი მუშაობს. ზოგჯერ გარდაცვლილს ჯერ საკაცით ჩამოვასვენებთ ეზოში და სასახლეში იქ ვასვენებთ.
გაქვთ თუ არა დარბაზი მთაწმინდის რაიონში?
არა, რაიონში საკუთარი დარბაზი არ გვაქვს. უახლოესი ვაკეშია, ასიოდე ადამიანზე, ოჯახის ცალკე ოთახით. სოლოლაკიდან და ვერიდან იქამდე გზა მოკლეა.
შეიძლება თუ არა დაკრძალვა ვერის სასაფლაოზე?
ძირითადად მხოლოდ არსებულ საოჯახო საფლავში, საბუთების წარდგენით. ახალი ნაკვეთის საჭიროების შემთხვევაში ქალაქის დიდ სასაფლაოებს გთავაზობთ, მაგალითად მუხათგვერდს.
შეგიძლიათ თუ არა დაკრძალვა მთაწმინდის პანთეონში?
არა. პანთეონში დაკრძალვაზე გადაწყვეტილებას სახელმწიფო იღებს გამორჩეული საზოგადო მოღვაწეების მიმართ. ეს არ არის მომსახურება, რომელსაც ბიურო ყიდის ან აწყობს.
სად დადგება კატაფალკა, თუ ქუჩა ძალიან ვიწროა?
ყველაზე ახლო ფართო ადგილას, ხშირად გზაჯვარედინთან. იქიდან სასახლეს მტვირთავები ხელით მიიტანენ, ოჯახი კი უკან მოჰყვება. ადგილს წინა საღამოს ვამოწმებთ.
რა ღირს ყველაზე იაფი ვარიანტი?
ეკონომ პაკეტი 1 200 ლარია. ძველ სახლში შეიძლება დაემატოს ექვსი მტვირთავი, 300 ლარიდან, თუ კიბე იმდენად რთულია, რომ ჩვეულებრივი ბრიგადა ვერ გაართმევს თავს.
მთაწმინდის ქუჩებს ყოველთვის ფრთხილი ნაბიჯი სჭირდება, და ჩვენც ასე ვმუშაობთ, აივნიდან სასაფლაომდე. ჩაიწერეთ ეს ციფრები, სანამ დაგჭირდებათ: +995 568 33 03 18 - მათ მიღმა დისპეჩერი ღამითაც გელით, ბრიგადა კი ნახევარ საათზე ცოტა მეტში იქნება თქვენს ეზოში.