ექსჰუმაცია და ნეშტის გადასვენება - ნებართვიდან ხელახალ დაკრძალვამდე

რა შემთხვევებში მიმართავენ ოჯახები ექსჰუმაციას

• გაერთიანება საოჯახო საფლავში: მეუღლეები სხვადასხვა სასაფლაოზე არიან დაკრძალულნი, და შვილებს სურთ, რომ ისინი ერთად განისვენებდნენ.
• გადასვენება სოფელში: ახლობელი თავის დროზე თბილისში დაკრძალეს, ოჯახი კი ახლა მას წინაპრების გვერდით, მშობლიურ სოფელში გადაასვენებს.
• სოფლიდან ქალაქში: ოჯახი დიდი ხანია თბილისში ცხოვრობს, და სოფლის საფლავის მონახულება ხანდაზმული შვილებისთვის ძნელია.
• საზღვარგარეთ: ოჯახი ემიგრაციაში წავიდა და სურს, რომ მშობლის ნეშტი იმ ქვეყანაში იყოს, სადაც ახლა ცხოვრობს.
• სასაფლაოს ან ნაკვეთის პრობლემა: საფლავი მეწყერმა, წყალმა ან სამშენებლო სამუშაოებმა დააზიანა, და ნეშტის უსაფრთხო ადგილას გადატანაა საჭირო.

სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებულ ექსჰუმაციას სასამართლო ან გამოძიება ნიშნავს და მას სახელმწიფო ექსპერტები ასრულებენ. ასეთ შემთხვევაში ჩვენ ოჯახს ვეხმარებით ხელახალი დაკრძალვის ორგანიზებაში, როცა ნეშტი ოჯახს დაუბრუნდება.

ნებართვები და წესები

ექსჰუმაცია ნებისმიერ დროს და ნებისმიერი სურვილით არ ხდება. მას რამდენიმე ნებართვა სჭირდება, და თითოეულს თავისი პირობა აქვს:

• ოჯახის თანხმობა: განაცხადს უახლოესი ნათესავი აწერს ხელს. თუ რამდენიმე თანაბარი ნათესავია, მაგალითად ძმები და დები, ზოგჯერ ყველას წერილობითი თანხმობა მოითხოვება.
• სასაფლაოს ადმინისტრაციის ნებართვა: როგორც იმ სასაფლაოსი, საიდანაც ნეშტი გადადის, ისე იმ სასაფლაოსი, სადაც ის ხელახლა დაიკრძალება.
• საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სამსახურის ნებართვა: სანიტარული ორგანო აფასებს, რამდენი დრო გავიდა დაკრძალვიდან და რა პირობებში შეიძლება სამუშაოს ჩატარება. ამიტომ ექსჰუმაცია ჩვეულებრივ ცივ სეზონში იგეგმება.
• დოკუმენტები გარდაცვლილზე: გარდაცვალების მოწმობა და საფლავის ბარათი, ხოლო თუ ისინი დაკარგულია, მათ ასლებს არქივიდან ვიღებთ.

ნებართვების შეგროვებას ჩვეულებრივ ერთიდან სამ კვირამდე სჭირდება. ამ დროს ოჯახი ყოველ ეტაპზე ინფორმაციას იღებს, ხოლო ჩვენ პარალელურად ვამზადებთ ახალ ადგილს და ახალ სასახლეს.

როგორ მიმდინარეობს სამუშაო

1. შეფასება: ბრიგადის უფროსი ორივე საფლავს ადგილზე ათვალიერებს: საფლავის ტიპს, ძეგლს, ღობეს, მისასვლელ გზას და ახალი ადგილის მზადყოფნას. ოჯახი ფოტოებს და წერილობით ხარჯთაღრიცხვას იღებს.
2. დღის დაგეგმვა: ექსჰუმაცია და ხელახალი დაკრძალვა ერთ დღეს ტარდება, დილის ადრეულ საათებში, როცა სასაფლაოზე ხალხი ცოტაა. თუ ოჯახს სასულიერო პირის დასწრება სურს, მას წინასწარ ვიწვევთ.
3. დახურული სამუშაო: ძველი საფლავის ირგვლივ ეკრანი იდგმება, რომ სამუშაო გამვლელებისთვის შეუმჩნეველი იყოს. ოჯახის დასწრება აუცილებელი არ არის, და უმეტესობა სწორედ ხელახალ დაკრძალვაზე მოდის.
4. ნეშტის გადატანა: ნეშტი ფრთხილად თავსდება ახალ სასახლეში ან სპეციალურ ყუთში, რომელიც მის ზომას შეესაბამება, და იხურება. ძველი სასახლის ნაწილები და ნიადაგი სანიტარული წესით უტილიზდება.
5. გადასვენება: კატაფალკით, ახალ სასაფლაოზე, თბილისში ან რეგიონში.
6. ხელახალი დაკრძალვა: წინასწარ მომზადებულ საფლავში, პანაშვიდით, თუ ოჯახი ისურვებს, და ოჯახის თანდასწრებით.
7. ძველი ადგილის მოწესრიგება: ძველი საფლავი ივსება და სუფთავდება, ხოლო ძეგლი, თუ ოჯახს სურს, ახალ ადგილზე გადადის ან თავის ადგილზე რჩება.

ფასები

სასაფლაოების ადმინისტრაციული მოსაკრებლები ცალკე, ქვითრით იხდება. ხარჯთაღრიცხვა ადგილის დათვალიერების შემდეგ წერილობით ფორმდება და სამუშაოს დაწყების შემდეგ აღარ იცვლება.

ემოციური მხარე: რა უნდა იცოდეს ოჯახმა

ექსჰუმაცია ოჯახისთვის ხშირად ძველი მწუხარების ხელახლა გაცოცხლებაა, მაშინაც კი, როცა გადაწყვეტილება წლების განმავლობაში მწიფდებოდა. ამიტომ რამდენიმე რჩევა გვაქვს, რომელიც ოჯახებმა წლების განმავლობაში სასარგებლოდ მიიჩნიეს. პირველი: თავად ექსჰუმაციაზე დასწრება არ არის აუცილებელი და ხშირად არც არის რეკომენდებული, განსაკუთრებით ხანდაზმული ოჯახის წევრებისთვის. მეორე: ხელახალი დაკრძალვა შეიძლება ნამდვილ ცერემონიად იქცეს, პანაშვიდით, ყვავილებით და ახლობლების მონაწილეობით, და ბევრ ოჯახს ეს მომენტი მშვიდ, დამამთავრებელ განცდას აძლევს. მესამე: თუ ოჯახში აზრთა სხვაობაა, ღირს, რომ გადაწყვეტილება ყველამ ერთად მიიღოს, სანამ ნებართვების პროცესი დაიწყება.

ახალი სასახლე თუ ნეშტის ყუთი

გადასვენებისთვის საჭირო კონტეინერი იმაზეა დამოკიდებული, რამდენი წელი გავიდა დაკრძალვიდან. თუ დრო ცოტაა, ნეშტი სრული ზომის ახალ სასახლეში თავსდება, რომელიც ოჯახს ჩვეულებრივი სასახლის მსგავსად შეუძლია აირჩიოს. ხანგრძლივი დროის შემდეგ კი საკმარისია პატარა, მყარი ხის ყუთი, რომელსაც ქართულ პრაქტიკაში ხშირად ძვლების სასახლეს უწოდებენ. ის უფრო მსუბუქია, ტრანსპორტირებისთვის მარტივია და ახალ ადგილზე მცირე საფლავს მოითხოვს, რაც სამუშაოს და ხარჯს ამცირებს. ორივე ვარიანტში ყუთი შიგნიდან ნაჭრით არის მოპირკეთებული, ხოლო მის სახურავზე გარდაცვლილის სახელისა და თარიღების ფირფიტა მაგრდება.

ექსჰუმაცია და ეკლესია

ბევრ მორწმუნე ოჯახს აღელვებს, ხომ არ არღვევს ექსჰუმაცია საეკლესიო წესს. მართლმადიდებლური ეკლესია ნეშტის გადასვენებას ღირსეული მიზეზით, მაგალითად ოჯახის გაერთიანების ან წინაპრების გვერდით დაკრძალვის მიზნით, მიუღებლად არ მიიჩნევს, თუმცა კონკრეტული შემთხვევის შესახებ ოჯახს ვურჩევთ, საკუთარ მოძღვარს ესაუბროს. ხშირად სასულიერო პირი ორივე ადგილზე ლოცულობს: ძველ საფლავთან სამუშაოს დაწყებამდე და ახალთან ხელახალი დაკრძალვისას. ამ ცერემონიის ორგანიზებაში დაგეხმარებით, თუ ოჯახს სურს.

რატომ გეგმავენ ექსჰუმაციას ცივ სეზონში

სანიტარული მიზეზებით ნეშტთან სამუშაო ზაფხულის სიცხეში რთული და არასასურველია, ამიტომ ნებართვის გამცემი სამსახური და პრაქტიკა ცივ თვეებს, შემოდგომის ბოლოდან გაზაფხულის დასაწყისამდე, ანიჭებს უპირატესობას. ეს ოჯახს დამატებით დროს აძლევს ნებართვების შესაგროვებლად, ახალი ადგილისა და ძეგლის მოსამზადებლად. თუ გადასვენება სასწრაფოა, მაგალითად საფლავი დაზიანდა, სამუშაოს სხვა სეზონშიც ვასრულებთ, სანიტარული სამსახურის პირობების დაცვით.

სოფლიდან ქალაქში და ქალაქიდან სოფელში

ყველაზე ხშირი მარშრუტი ორი მიმართულებით მიდის. პირველ შემთხვევაში ოჯახი, რომელიც ათწლეულებია თბილისში ცხოვრობს, მშობლის ნეშტს სოფლის სასაფლაოდან დედაქალაქში გადმოასვენებს, რომ საფლავის მონახულება რეგულარულად შეძლოს. მეორე შემთხვევაში პირიქით: ახლობელი თავის დროზე ქალაქში დაკრძალეს, ახლა კი ოჯახს სურს, რომ ის სოფელში, წინაპრების გვერდით განისვენებდეს. ორივე მიმართულებით ნებართვები ორ სხვადასხვა ადმინისტრაციაში ფორმდება, და სოფლის მხარეს ხშირად ადგილობრივი თემისა და ეკლესიის მონაწილეობაცაა საჭირო. ჩვენი კოორდინატორი ორივე მხარეს ერთდროულად მუშაობს, რომ ექსჰუმაციისა და ხელახალი დაკრძალვის დღე ერთი იყოს, ხოლო ნეშტი გზაში ზედმეტ დროს არ ატარებდეს.

ასეთ გადასვენებაში ტრანსპორტი კილომეტრაჟით ითვლება, ხოლო სოფლის მხარეს საფლავის მომზადებას ჩვენი ბრიგადა წინა დღეს ასრულებს ან ადგილობრივებთან ერთად ახერხებს.

ძეგლი ახალ ადგილზე

ძველ საფლავზე მდგარი ძეგლი ოჯახისთვის ხშირად ძვირფასი მოგონებაა, და მისი ახალ ადგილზე გადატანა შესაძლებელია, თუ ქვა დაზიანებული არ არის და ახალი ნაკვეთის ზომას ერგება. ჩვენი ოსტატები ძეგლს საძირკვლიდან ფრთხილად ხსნიან, რბილ საფენზე ტვირთავენ და ახალ ადგილზე ახალ საძირკველზე ამონტაჟებენ, ხოლო საჭიროებისას წარწერას განაახლებენ ან ახალ სახელს ამატებენ. თუ ძველი ძეგლი სუსტია ან ოჯახს ახალი სურს, ძველს თავის ადგილზე ვტოვებთ ან, ოჯახის თანხმობით, ღირსეულად ვაუტილიზებთ.

ხშირად დასმული კითხვები