ძეგლის გაწმენდა და მოვლა: გრანიტი, მარმარილო, ბრინჯაო

ნაზი ხელი ძლიერ ქიმიაზე მეტს აკეთებს

ქვა მყარი ჩანს, მაგრამ მისი ზედაპირი მგრძნობიარეა. გაპრიალებული ფენა, რომელიც გრანიტს სიღრმესა და ბზინვარებას აძლევს, ერთხელ დაკაწრული აღარ აღდგება სპეციალური დამუშავების გარეშე. მარმარილო კი მჟავას უბრალო შეხებაზეც რეაგირებს. ამიტომ წმენდისას მოთმინება ყველაზე სასარგებლო ინსტრუმენტია: წყალი, რამდენიმე წვეთი ნეიტრალური საპონი, რბილი ღრუბელი და დრო, რომ ჭუჭყი დალბეს. ბევრი ლაქა ერთ ვიზიტში არ ქრება, მაგრამ რამდენიმე ფრთხილი წმენდის შემდეგ თანდათან სუსტდება. ეს უკეთესია, ვიდრე ერთი აგრესიული ცდა, რომლის კვალიც სამუდამოდ რჩება.

დაწყებამდე: ამოიცანით მასალა

სანამ რამეს წაისვამთ, დარწმუნდით, რისგან არის ძეგლი. მუქი, ბრწყინვალე, მარცვლოვანი ქვა, როგორც წესი, გრანიტია. თეთრი ან ნათელი, ოდნავ თბილი ზედაპირით და ძარღვებით, ხშირად მარმარილოა. ასოები შეიძლება იყოს ამოკვეთილი და შეღებილი, მოოქროვილი, ან ცალკე დამაგრებული ლითონის. თუ ეჭვი გაქვთ, მოიქეცით ისე, თითქოს ქვა ყველაზე მგრძნობიარე მასალაა. ნებისმიერი ახალი საშუალება ჯერ პატარა, შეუმჩნეველ ადგილას გამოსცადეთ, მაგალითად ცოკოლის უკანა მხარეს, და მხოლოდ შედეგის ნახვის შემდეგ გადადით ხილულ ზედაპირზე.

გაპრიალებული გრანიტის რეცხვა

გრანიტი ყველაზე მადლიერი მასალაა. ჯერ ზედაპირი უხვად დაასველეთ სუფთა წყლით, რომ მტვერი და ქვიშა ჩამოირეცხოს და ხახუნისას არ დაკაწროს. შემდეგ ვედრო წყალში რამდენიმე წვეთი ნეიტრალური, უფერო და უსუნო საპონი გახსენით და რბილი ქსოვილით ან ღრუბლით ზემოდან ქვემოთ გაწმინდეთ. საპონი ბოლომდე ჩამორეცხეთ, ბოლოს კი ზედაპირი მშრალი მიკროფიბრის ტილოთი გაამშრალეთ. ეს უკანასკნელი ნაბიჯი შავ ქვაზე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: თავისით გამშრალი წყალი თეთრ წვეთოვან კვალს ტოვებს, რომელიც ძეგლს ბინძურ იერს აძლევს.

მარმარილო: ფორიანი და მჟავის მიმართ მგრძნობიარე

მარმარილოს ძირითადი შემადგენელი კალციტია, რომელიც მჟავასთან რეაქციაში შედის. ამიტომ მისთვის მიუღებელია ძმარი, ლიმონის წვენი, ჟანგის მოსაშორებელი სითხეები, აბაზანისა და სამზარეულოს უნივერსალური საწმენდები, მათეთრებელი და ქლორიანი ხსნარები. აბრაზიული ფხვნილი და უხეში ღრუბელი ზედაპირს აკაწრავს, ფორებში კი ჭუჭყი კიდევ უფრო ღრმად შედის. მარმარილო გაწმინდეთ სუფთა წყლით და რბილი ბუნებრივი ჯაგრისით, საჭიროების შემთხვევაში ნეიტრალური საპნის მინიმალური რაოდენობით. თეთრი ქვის თავისებურებებზე მეტი იხილეთ გვერდზე მარმარილოს ძეგლი.

მაღალი წნევის წყალი ძველ ქვაზე

მაღალი წნევის სარეცხი აპარატი სწრაფ შედეგს გვპირდება, მაგრამ ძველ ძეგლზე ის ხშირად ზიანს აყენებს. წყლის მძლავრი ჭავლი ამოგლეჯს გამოფიტული ქვის ზედა ფენას, ამოიღებს შემავსებელს ფილებს შორის ნაკერებიდან, ჩამორეცხავს ასოების საღებავს და შეიძლება ფოტოს ფირფიტასაც შეეხოს. მარმარილოზე და დიდი ხნის წინ დადგმულ ქვაზე ასეთი აპარატი საერთოდ არ გამოიყენოთ. ახალ, მყარ გრანიტზე მისი გამოყენება შედარებით უსაფრთხოა, ოღონდ დაბალ წნევაზე, ზედაპირიდან მოშორებით და არასოდეს ასოებისა და პორტრეტის მიმართულებით.

ხავსი და მღიერი

ჩრდილიან, ნესტიან ადგილზე ძეგლს მწვანე ნადები და ხავსი ეკიდება, ზოგჯერ კი მღიერიც, მიწებებული ნაცრისფერი ან ყვითელი ლაქების სახით. ხავსი ადვილად მოდის: დაასველეთ, დაელოდეთ რამდენიმე წუთს და მოაშორეთ ხის ან პლასტმასის საფხეკით, შემდეგ კი რბილი ჯაგრისით. მღიერი ქვაზე მჭიდროდ არის მიკრული და მისი ძალით აგლეჯა ზედაპირს აზიანებს. ის ნელ-ნელა, რამდენიმე ვიზიტის განმავლობაში უნდა სუსტდებოდეს. ლითონის ჯაგრისი და დანა არასოდეს გამოიყენოთ. ნადების დაბრუნებას ამცირებს ჩრდილის შემცირება, ჩამოკიდებული ტოტების მოჭრა და ფოთლების რეგულარული მოგროვება.

ფრინველების ნაკვალევი

ხის ქვეშ მდგარ ძეგლზე ფრინველის ნაკვალევი ხშირი სტუმარია, და მისი მოშორება რაც შეიძლება მალე ჯობს. ის მჟავე ნივთიერებებს შეიცავს, რომლებიც მარმარილოს ზედაპირს თანდათან მქრქალს ხდის, ხოლო გამშრალი ლაქა გრანიტზეც უფრო რთულად იწმინდება. მშრალ ნაკვალევს ძალით ნუ გახეხავთ: ჯერ დაალბეთ წყლით, დაადეთ სველი ქსოვილი რამდენიმე წუთით, შემდეგ კი ფრთხილად მოწმინდეთ რბილი ღრუბლით. ბოლოს ადგილი სუფთა წყლით ჩამოიბანეთ. თუ ლაქამ მარმარილოზე მქრქალი ნიშანი დატოვა, ამის გამოსწორება მხოლოდ ზედაპირის პროფესიული დამუშავებით შეიძლება.

სანთლის ცვილი

ცვილის წვეთები ყველაზე ხშირი ლაქაა, განსაკუთრებით ხსენების დღეების შემდეგ. ცვილს ნუ გახეხავთ, სანამ ის რბილია, რადგან ასე უფრო ფართოდ გაითხვრება. დაელოდეთ, სანამ გამაგრდება, შემდეგ კი ფრთხილად ამოიღეთ ხის ან პლასტმასის საფხეკით, ზედაპირის პარალელურად. ლითონის დანა გრანიტის ბზინვარებასაც კი დაკაწრავს. დარჩენილი თხელი ფენა თბილი წყლითა და რბილი ქსოვილით გაწმინდეთ. მარმარილოზე ცვილის ცხიმი ფორებში შეიძლება შევიდეს და მუქი კვალი დატოვოს, ამიტომ თეთრ ქვაზე სანთელი ყოველთვის სადგამში ან ფარანში დადგით.

ჟანგის ლაქები

ჟანგის ყავისფერი ზოლები ჩნდება იქ, სადაც ქვას ეხება ლითონის მოაჯირი, ვაზა, სანთლის სადგამი ან ძველი სამაგრი. წვიმის წყალი ჟანგს ქვაზე ჩამოაქვს, და ის ღრმად შედის ფორებში. ასეთი ლაქის მოშორება რთულია, ხოლო საყოფაცხოვრებო ჟანგის საწმენდების უმეტესობა მჟავას შეიცავს, რომელიც მარმარილოს მყისიერად აზიანებს და გრანიტის შემავსებელსაც შეიძლება შეეხოს. ამიტომ პირველი ნაბიჯი წყაროს მოშორებაა: დაჟანგული საგანი შეცვალეთ ან შეღებეთ. თავად ლაქა კი სპეციალისტს მიანდეთ, რომელიც ქვის სახეობის შესაბამის საშუალებას შეარჩევს.

მოოქროვილი და შეღებილი ასოები

ამოკვეთილი ასოები ჩვეულებრივ ოქროსფერი, ვერცხლისფერი ან თეთრი საღებავით ივსება, ზოგჯერ კი ნამდვილი ოქროს ფურცლით. ეს ფენა ძალიან თხელია და ხახუნს ვერ უძლებს. ასოებს ჯაგრისით ნუ გახეხავთ: საკმარისია, რბილი ღრუბლით სუფთა წყალი ზემოდან ჩამოასხათ და ფრთხილად შეეხოთ. საპონი და სხვა საშუალებები ასოებზე პირდაპირ არ წაისვათ. თუ საღებავი უკვე იქერცლება ან ფერი გაუფერულდა, ხელახლა შეღებვა ოსტატის საქმეა, რომელიც ძველ ფენას აშორებს და ასოებს ერთნაირად აღადგენს. ამატორული შეღებვა ხშირად ქვაზე გადმოსულ ლაქებს ტოვებს.

ფოტოკერამიკის ოვალი

ფოტოკერამიკის ზედაპირი მინასავით გლუვია და მტვერი მასზე ადვილად იწმინდება. გამოიყენეთ რბილი ქსოვილი და სუფთა წყალი, ბოლოს კი მშრალი ტილოთი გაწმინდეთ, რომ წყლის კვალი არ დარჩეს. აბრაზიული საშუალებები და უხეში ღრუბელი ზედაპირს მქრქალს ხდის. წმენდისას ფირფიტას ნუ დააწვებით და კიდეებს ნუ ჩაეჭიდებით: თუ წებო დაძველებულია, ზედმეტმა ძალამ შეიძლება ის მოხსნას. თუ ოვალი ირყევა, მისი კიდე გაიბზარა ან ქვემოთ ღრიჭო გაჩნდა, ეს ოსტატისთვის ნიშანია. ფოტოს შეცვლაზე და აღდგენაზე იხილეთ ფოტოკერამიკა და გრავირება.

ბრინჯაოს ასოები და პატინა

ბრინჯაოს ასოები და დეტალები დროთა განმავლობაში მუქდება და ზოგჯერ მომწვანო ნადებით იფარება. ეს პატინაა, ლითონის ბუნებრივი დამცავი ფენა, და მისი სრული მოშორება სავალდებულო არ არის. ბევრი ოჯახი სწორედ ამ მუქ, მშვიდ ტონს ირჩევს. ბრინჯაო გაწმინდეთ წყლითა და ნეიტრალური საპნით, რბილი ქსოვილით, და კარგად გაამშრალეთ. აბრაზიული პასტით გაპრიალება ბზინვარებას დროებით აბრუნებს, მაგრამ დამცავ ფენას აშორებს და ლითონი უფრო სწრაფად ბინძურდება. თუ ბრინჯაოდან მწვანე ზოლები ქვაზე ჩამოდის, ამის მოგვარება პროფესიონალს სჭირდება.

რა აზიანებს ქვას ყველაზე ხშირად

• ძმარი, ლიმონი და ნებისმიერი მჟავიანი საშუალება, განსაკუთრებით მარმარილოზე;
• მათეთრებელი და ქლორიანი ხსნარები, რომლებიც ფერს ცვლის და მარილს ტოვებს;
• საწმენდი ფხვნილები, უხეში ღრუბლები და ლითონის ჯაგრისი;
• ლითონის დანით ან სახრახნისით ცვილისა და ხავსის ფხეკა;
• მაღალი წნევის წყალი ძველ, გამოფიტულ ქვაზე;
• ზამთარში ყინულის საწინააღმდეგო მარილი;
• უცნობი წარმოშობის უნივერსალური საწმენდი, რომლის შემადგენლობაც არ იცით.

ლაქა და მისი უსაფრთხო წმენდა

რამდენად ხშირად გავწმინდოთ

მსუბუქი წმენდა, მტვრის ჩამორეცხვა და ფოთლების მოშორება შეიძლება ყოველ ვიზიტზე. საფუძვლიანი რეცხვა საპნით გრანიტისთვის ჩვეულებრივ წელიწადში ორჯერ-სამჯერ საკმარისია, მაგალითად გაზაფხულზე და შემოდგომაზე. მარმარილოს ცოტა მეტი ყურადღება სჭირდება, რადგან ჭუჭყი მის ფორებში უფრო სწრაფად იჭრება, განსაკუთრებით ხეების ქვეშ. ზედმეტი წმენდაც ცუდია: ყოველი ხახუნი ზედაპირს მცირედ ცვეთს. წლის დროის მიხედვით რა გავაკეთოთ, დაწვრილებით აღწერილია სტატიაში საფლავის მოვლა წლის სხვადასხვა დროს.

როდის ჯობს პროფესიონალის მოწვევა

ზოგი სამუშაო ოჯახის წმენდით ვერ სრულდება. გრანიტი, რომელმაც ბზინვარება დაკარგა, ხელახლა გაპრიალებას საჭიროებს სპეციალური დანადგარით. მარმარილოს ყოველ რამდენიმე წელიწადში ხელახალი იმპრეგნაცია სჭირდება, რომელიც ფორებს ხურავს და ლაქებისგან იცავს. გაუფერულებული ასოების აღდგენა, ჟანგის ღრმა ლაქების მოშორება, ბზარების შევსება და ფოტოს ხელახალი დამაგრებაც ოსტატის საქმეა. თუ საფლავამდე მისვლა იშვიათად ახერხებთ, რეგულარული წმენდა შეიძლება მოვლის მომსახურებას მიანდოთ: დეტალები იხილეთ გვერდზე საფლავის მოვლა.

ხშირად დასმული კითხვები