საფლავის მოვლა წლის სხვადასხვა დროს: რჩევები

წელიწადი, დაყოფილი ოთხ მთავარ ვიზიტად

უმეტეს ოჯახს არ სჭირდება ყოველკვირეული სიარული, რომ საფლავი მოწესრიგებული იყოს. საკმარისია, წელიწადი ოთხ ძირითად ვიზიტად დაიყოს, თითო ყოველ სეზონზე, და თითოეულს თავისი ამოცანა ჰქონდეს. გაზაფხულზე მთავარია ზამთრის შედეგების გამოსწორება, ზაფხულში მცენარეების გადარჩენა სიცხეში, შემოდგომაზე ფოთლებთან ბრძოლა და ზამთრისთვის მზადება, ზამთარში კი ფრთხილი, მოკლე ვიზიტები. ამ ძირითად რიტმს ემატება ხსენების დღეები და ოჯახისთვის მნიშვნელოვანი თარიღები. როცა წინასწარ იცით, რას აკეთებთ თითოეულ ვიზიტზე, მოვლა ნაკლებ დროს და ნაკლებ ძალას მოითხოვს.

გაზაფხული: ზამთრის ნაკვალევის მოშორება

გაზაფხულის პირველი ვიზიტი წლის ყველაზე შრომატევადია. ზამთრის განმავლობაში საფლავზე გროვდება გამხმარი ფოთოლი, ქარისგან მოტანილი ნაგავი, მოტეხილი ტოტები, ძველი გვირგვინების ნარჩენები და გაფერმკრთალებული ლენტები. ჯერ ყველაფერი მოაგროვეთ ტომარაში და წაიღეთ, შემდეგ მოასუფთავეთ ფილები და ყვავილნარი. დაიწყეთ ზემოდან, ძეგლიდან, და დაასრულეთ მიწასთან, რომ გაწმენდილ ადგილზე ჭუჭყი აღარ ჩამოვიდეს. თუ ზამთარში ყვავილის ქოთნები ან ვაზები დატოვეთ, შეამოწმეთ, ხომ არ დაიბზარა, და დაზიანებული ჭურჭელი უკან წაიღეთ, რომ ნამსხვრევები საფლავზე არ დარჩეს.

ყინვის შემდეგ ქვისა და საძირკვლის დათვალიერება

ზამთარში მიწაში შეღწეული წყალი იყინება და ფართოვდება, გაზაფხულზე კი ნიადაგი ჯდება. ამიტომ გაზაფხული საუკეთესო დროა, ყურადღებით დაათვალიეროთ ძეგლი. შეამოწმეთ, ხომ არ გადაიხარა სტელა, ხომ არ გაჩნდა ბზარი ქვაზე ან ცოკოლზე, ხომ არ აიწია ან ჩაიწია რომელიმე ფილა, ხომ არ დაშორდა ბორდიური ერთმანეთს. ნახეთ, მყარად არის თუ არა ფოტო დამაგრებული. ყოველი ცვლილება გადაიღეთ ტელეფონით, რომ მომავალ წელს შეადაროთ. მძიმე ქვის გასწორებას თავად ნუ შეეცდებით: ეს საშიშია და დაზიანება შეიძლება კიდევ უფრო გაამწვავოთ.

გაზაფხულის დარგვა და ნიადაგის მომზადება

ახალი მცენარეების დარგვა უკეთესია მაშინ, როცა ღამის ყინვების საფრთხე გავიდა. მანამდე კი ნიადაგი მოამზადეთ: მოაშორეთ ძველი ფესვები, გააფხვიერეთ ზედა ფენა, საჭიროების შემთხვევაში დაამატეთ ახალი, ნაყოფიერი მიწა. მცენარეები აირჩიეთ არა მხოლოდ სილამაზით, არამედ იმის მიხედვით, რამდენ მზეს იღებს საფლავი და რამდენად ხშირად შეძლებთ მის მორწყვას. თუ ზაფხულში იშვიათად ჩამოხვალთ, უმჯობესია ნაკლები, მაგრამ გამძლე მცენარე დარგოთ. დეტალურ რჩევებს და ჩვენს მომსახურებას იხილავთ გვერდზე ყვავილების დარგვა საფლავზე.

სარეველა, სანამ ფესვს გაიდგამს

გაზაფხულზე სარეველა სწრაფად იზრდება, მაგრამ ამ დროს მისი მოშორებაც ყველაზე ადვილია: ნიადაგი ნოტიოა და ახალგაზრდა მცენარე ფესვიანად ამოდის. განსაკუთრებით ყურადღება მიაქციეთ ფილებს შორის ნაკერებს და ბორდიურის გასწვრივ ზოლს, სადაც ბალახი ყველაზე სწრაფად იკიდებს ფეხს და შემდეგ ქვებს აწევს. ძლიერი ქიმიური საშუალებები ქვასთან ახლოს ფრთხილად გამოიყენეთ ან საერთოდ აარიდეთ თავი: ზოგი მათგანი ქვაზე ლაქას ტოვებს და მეზობელი საფლავის მცენარეებსაც აზიანებს. ხელით ამოგლეჯა უფრო ნელია, მაგრამ უსაფრთხო.

ზაფხული: მორწყვა სიცხის დღეებში

ზაფხულში ყველაზე დიდი ამოცანა წყალია. მორწყეთ დილით ადრე ან საღამოს, როცა მზე აღარ აცხუნებს, რომ წყალი ნიადაგში ჩავიდეს და მაშინვე არ აორთქლდეს. სჯობს ნაკლებად ხშირად, მაგრამ უხვად მორწყოთ, ვიდრე ყოველ ჯერზე ცოტა წყალი დაასხათ, რადგან ღრმა მორწყვა ფესვებს სიღრმეში ზრდის. ბევრ სასაფლაოზე წყლის წერტილი საფლავიდან შორსაა, ამიტომ თან იქონიეთ რამდენიმე სავსე ბოთლი ან სარწყავი. მცენარეების ძირში მულჩის ან წვრილი ხრეშის ფენა ტენს დიდხანს ინახავს და მორწყვის საჭიროებას ამცირებს.

გვალვაგამძლე არჩევანი

თუ საფლავი მზიან ფერდობზეა და ზაფხულში იშვიათად ახერხებთ მისვლას, ზოგიერთი ერთწლიანი, წყალმოყვარული ყვავილი რამდენიმე დღეში გახმება. ასეთ ადგილზე უკეთ გრძნობს თავს მცენარე, რომელსაც სიცხე და გვალვა არ აშინებს: არომატული ბალახები, მრავალწლიანი ბუჩქნარი, მიწის საფარი მცენარეები. კარგი გამოსავალია ყვავილნარის ნაწილის დეკორატიული ქვით ან ხრეშით დაფარვა, ხოლო ყვავილისთვის მხოლოდ მცირე, ადვილად მოსავლელი მონაკვეთის დატოვება. ასე საფლავი ზაფხულის ბოლომდე მოწესრიგებულად გამოიყურება, თუნდაც მას ორი-სამი კვირა ვერავინ მიხედოს.

ხელოვნური ყვავილები და მზე

პლასტმასისა და ქსოვილის ყვავილები გამოსავლად ითვლება, რადგან მორწყვა არ სჭირდება. თუმცა ზაფხულის მზე მათაც ცვლის: ფერი რამდენიმე თვეში ირეცხება, მასალა მყიფე ხდება, ფურცლები იმტვრევა და ქარი მათ მეზობელ საფლავებზე ფანტავს. გაფერმკრთალებული ხელოვნური თაიგული საფლავს უფრო მიტოვებულ იერს აძლევს, ვიდრე სულაც არაფერი. ამიტომ ასეთი ყვავილები სეზონზე ერთხელ მაინც შეცვალეთ, ძველი კი წაიღეთ და გადააგდეთ სანაგვეში. ბევრი ოჯახი ამჯობინებს ერთ-ორ ხარისხიან კომპოზიციას, ვიდრე ბევრ იაფს, რომელიც სწრაფად ფუჭდება.

ცხელ დღეებში საკუთარ თავზეც იზრუნეთ

თბილისის ზაფხულში სასაფლაოზე ჩრდილი ხშირად ცოტაა, ხოლო მუქი ქვა და ბეტონის ფილები შუადღისას ძლიერ ცხელდება. ფიზიკური სამუშაო დაგეგმეთ დილით ან საღამოს, თან წაიღეთ დასალევი წყალი, ქუდი და მზისგან დამცავი საშუალება. ხანდაზმული ოჯახის წევრები ცხელ დღეს მარტო ნუ გაუშვებთ, განსაკუთრებით ციცაბო ფერდობზე, სადაც ფეხი ადვილად სრიალებს. სჯობს, ერთი გრძელი ვიზიტის ნაცვლად ორი მოკლე მოაწყოთ. მოვლა არ უნდა გადაიქცეს გამოცდად, რომელსაც ოჯახის წევრები ჯანმრთელობის ხარჯზე აბარებენ.

შემოდგომა: ფოთლები და ნესტი

შემოდგომაზე მთავარი სტუმარი ფოთოლია. საფლავზე დაგროვილი სველი ფოთლები ქვასთან ტენს აჩერებს, ლპება და ნათელ ზედაპირზე მუქ ლაქებს ტოვებს, განსაკუთრებით მარმარილოზე. ფოთლები მოაგროვეთ რეგულარულად, იქამდე, სანამ ფენად დაიტკეპნება. ყურადღება მიაქციეთ ადგილებს, სადაც წვიმის წყალი ჩერდება: ფილების კუთხეებს, ბორდიურის შიდა მხარეს, ვაზების ძირს. თუ წყალი რამდენიმე დღე დგას, ეს ზამთარში ყინულად იქცევა და ქვას დააზიანებს. დაზიანებული ან ჩაჯდომილი ფილების შეკეთება შემოდგომაზე, ყინვების დაწყებამდე, ყველაზე გონივრულია.

ზამთრისთვის მზადება

სანამ პირველი ყინვა მოვა, მოაჭერით მრავალწლიანი მცენარეების გამხმარი ღეროები, ფესვების ზონა კი მულჩით ან ფოთლების თხელი ფენით დაფარეთ, რომ ყინვამ ნაკლებად დააზიანოს. ქოთნები და თიხის ჭურჭელი, რომლებშიც წყალი ჩერდება, ზამთარში ხშირად სკდება, ამიტომ ან სახლში წაიღეთ, ან გადმოაბრუნეთ. ვაზები დაცალეთ წყლისგან. თუ საფლავზე სკამი ან მაგიდაა, შეამოწმეთ მისი სამაგრები. ეს რამდენიმე წუთიანი სამუშაო გაზაფხულზე ბევრ შეკეთებას და ზედმეტ ხარჯს გადაგარჩენთ.

მიცვალებულთა ხსენების დღეებისთვის

მიცვალებულთა ხსენების დღეებში სასაფლაოებზე ბევრი ხალხია, გზები გადატვირთულია, ხოლო მანქანის გაჩერება ზოგჯერ ძნელია. ამიტომ ბევრი ოჯახი საფლავს რამდენიმე დღით ადრე ასუფთავებს, ხოლო თავად დღეს მხოლოდ ყვავილითა და სანთლით მიდის, სალოცავად. ასე ხსენების დღე მშვიდად გადის, ზედმეტი საქმე და შიში არ არის, რომ ყველაფერს ვერ მოასწრებთ. თუ ასეთ დღეს სუფრას შლით საფლავთან, წინასწარ მოიფიქრეთ, სად დადებთ ჭურჭელს და როგორ წაიღებთ ნარჩენებს, რომ საფლავი და მისი გარემო სუფთად დატოვოთ.

ზამთარი: თოვლი და ყინული

ზამთრის ვიზიტი ხანმოკლე და ფრთხილი უნდა იყოს. თოვლი ძეგლიდან რბილი ჯაგრისით ან ხელთათმანიანი ხელით ჩამოფერთხეთ, ფილებიდან კი პლასტმასის ნიჩბით მოაშორეთ. ყინულის ჩამოტეხას ლითონის საგნით ნუ შეეცდებით: ამით ადვილად დაკაწრავთ ქვას, ჩამოტეხთ კიდეს ან დააზიანებთ მოოქროვილ ასოებს. ყინული თავისით დადნება, და ეს ქვისთვის ბევრად უფრო უსაფრთხოა, ვიდრე ნებისმიერი ძალისმიერი ჩარევა. ფერდობზე ფრთხილად იარეთ, ჩაიცვით ისეთი ფეხსაცმელი, რომელიც არ სრიალებს, და ყინულოვან დღეს, თუ შესაძლებელია, ვიზიტი გადადეთ.

მარილი და ქვა ერთმანეთს არ ეგუება

ქალაქში ყინულს ხშირად მარილით ებრძვიან, მაგრამ საფლავზე ეს ცუდი იდეაა. მარილიანი წყალი ქვის ფორებში ჟონავს, შიგნით კრისტალდება და ზედაპირს თანდათან ფხვნის: ჩნდება თეთრი ნადები, ქერცლი და ლაქები, განსაკუთრებით მარმარილოზე და ბეტონის ფილებზე. მარილი მიწაშიც გადადის და იქ დარგულ მცენარეებს ღუპავს. თუ ბილიკზე სიარული საშიშია, ფეხის მოსაკიდებლად ქვიშა ან წვრილი ხრეში მოაყარეთ, რომელიც ქვას არ აზიანებს და გაზაფხულზე ადვილად იგვება.

სანთელი ქარსა და სიცივეში

ზამთარში სანთლის ანთება საფლავზე განსაკუთრებით ძნელია: ქარი აქრობს, სიცივე კი ცვილს სწრაფად ამყარებს. გამოიყენეთ სანთელი შუშის ან ლითონის ფარნით, რომელიც ალს იცავს და ცვილს ქვაზე არ აწვეთებს. სანთელი პირდაპირ ძეგლზე ან ფილაზე ნუ დადგით, რადგან გამდნარი ცვილი ზედაპირზე ლაქას ტოვებს, რომლის მოშორებაც შემდეგ შრომას ითხოვს. ალი შორს დაიჭირეთ მშრალი გვირგვინებისგან, ლენტებისა და ხელოვნური ყვავილებისგან. თუ მეტ ხანს ვერ დარჩებით, წასვლამდე სანთელი ჩააქრეთ ან დარწმუნდით, რომ ის დახურულ ფარანში უსაფრთხოდ იწვის.

რა ჩავდოთ ჩანთაში

• სამუშაო ხელთათმანები, სასურველია ორი წყვილი;
• რბილი ჯაგრისი და ღრუბელი ქვისთვის, ცალკე უხეში ცოცხი ფილებისთვის;
• რამდენიმე ბოთლი წყალი ან სარწყავი და პატარა ვედრო;
• ნეიტრალური, უსუნო საპონი, რამდენიმე წვეთი საკმარისია;
• სეკატორი, პატარა ნიჩაბი და ხელის ფოცხი;
• მკვრივი ნაგვის ტომრები, რომ ყველაფერი უკან წაიღოთ;
• მშრალი ტილო, მუხლის ქვეშ დასადები და ფარანი სანთლისთვის.

ასეთი ნაკრები შეიძლება მანქანის საბარგულში მუდმივად იდოს, რომ ყოველ ჯერზე ხელახლა არ შეაგროვოთ.

რამდენად ხშირად მივიდეთ

კარგი ორიენტირია სეზონზე ერთი ვიზიტი, დამატებით ხსენების დღეები, დაბადების დღე და წლისთავი. თუ საფლავზე ცოცხალი ყვავილი გაქვთ, ზაფხულში სიხშირე უნდა გაიზარდოს, ყოველ ერთ-ორ კვირაში ერთხელ მაინც, თორემ მცენარე მხოლოდ წვიმიან ზაფხულს გაუძლებს. თუ ოჯახი სხვა ქალაქში ან უცხოეთში ცხოვრობს, უმჯობესია საფლავი ისე მოეწყოს, რომ ხშირ მოვლას არ საჭიროებდეს: ხრეში, მარადმწვანე ბუჩქი, მყარი ფილები. მთავარია არა ვიზიტების რაოდენობა, არამედ რეგულარულობა, რომ პრობლემა პატარა რჩებოდეს.

როდის ჯობს დახმარების თხოვნა

ზოგი სამუშაო ოჯახის ძალებს აღემატება ან სპეციალურ ცოდნას ითხოვს: გადახრილი ძეგლის გასწორება, ჩაჯდომილი ფილის ხელახლა დაგება, ქვის გაპრიალება, მარმარილოს იმპრეგნაცია, ასოების ფერის განახლება. დახმარება ასევე საჭიროა, როცა ოჯახს ფიზიკურად აღარ შეუძლია ფერდობზე ასვლა ან ქალაქიდან შორს ცხოვრობს. ასეთ დროს რეგულარული მოვლის ვიზიტები ოჯახის ნაცვლად სრულდება, ფოტოანგარიშით. დეტალები იხილეთ გვერდზე საფლავის მოვლა, ხოლო ფილებისა და ბორდიურის შეკეთებაზე ინფორმაცია მოცემულია გვერდზე საფლავის ფილა და ბორდიური.

ხშირად დასმული კითხვები