უეცარი გარდაცვალება: პოლიცია, ექსპერტიზა და ოჯახის ნაბიჯები

პირველი ზარი: 112

საქართველოში ერთიანი საგანგებო ნომერია 112, და ის ერთ ზარზე აერთიანებს სასწრაფო დახმარებას, პოლიციასა და სხვა სამაშველო სამსახურებს. ოპერატორს მშვიდად და მოკლედ უთხარით მისამართი, რა დაინახეთ, სუნთქავს თუ არა ადამიანი და როდის ნახეთ ის ბოლოს. თუ არ ხართ დარწმუნებული, რომ სიცოცხლე შეწყდა, ოპერატორმა შეიძლება პირველადი დახმარების მოქმედებები გასწავლოთ და ინსტრუქციით გაგიძღვეთ. ტელეფონი ხელთ გქონდეთ და სხვა ზარებით ხაზი ნუ დაიკავებთ, რადგან ბრიგადამ შეიძლება დაგირეკოთ ზუსტი მისამართის ან სადარბაზოს კოდის დასაზუსტებლად.

ნუ გადაადგილებთ ცხედარს

მოულოდნელი გარდაცვალებისას ყველაზე ბუნებრივი სურვილია, ადამიანი საწოლზე დააწვინოთ, თვალები დაუხუჭოთ, ტანსაცმელი გაუსწოროთ ან ოთახი დაალაგოთ. ასეთ შემთხვევაში კი სჯობს, ექიმისა და პოლიციის მოსვლამდე არაფერი შეცვალოთ: არც პოზა, არც ნივთები გარშემო, არც წამლების შეკვრები მაგიდაზე. ეს დეტალები ექიმს და გამომძიებელს ეხმარება, სწრაფად გაიგონ, რა მოხდა, და პროცედურას ამარტივებს. გამონაკლისია მხოლოდ სიცოცხლის გადარჩენის მცდელობა, რომელიც ყოველთვის პირველ ადგილზეა, და ოპერატორის მითითებით შესრულებული ნებისმიერი მოქმედება.

ექიმის მოქმედებები ადგილზე

სასწრაფოს ექიმი ადასტურებს გარდაცვალებას, ათვალიერებს ცხედარს და ოჯახს ეკითხება ჯანმრთელობის შესახებ: რა დაავადებები ჰქონდა, რა წამლებს იღებდა, უჩიოდა თუ არა რამეს ბოლო დღეებში. მოამზადეთ, თუ შეგიძლიათ, სამედიცინო ჩანაწერები, ექიმის დანიშნულებები და წამლების შეფუთვები. თუ ადამიანს მძიმე ქრონიკული დაავადება ჰქონდა და მისი სიკვდილი ექიმისთვის ამით ახსნადია, პროცესი შეიძლება ჩვეულებრივი წესით წავიდეს. თუ მიზეზი გაურკვეველია, ექიმი ამის შესახებ პოლიციას ატყობინებს, თუ ის უკვე ადგილზე არ არის.

პოლიციის როლი

უეცარი გარდაცვალებისას პოლიცია ადგილს ათვალიერებს, ადგენს ოქმს, ესაუბრება ოჯახის წევრებს და იმ ადამიანს, ვინც ცხედარი იპოვა. შეიძლება გადაიღონ ფოტოები, აღწერონ ნივთების მდებარეობა, ითხოვონ დოკუმენტები. ეს რუტინაა და არა ბრალდება. თქვენი ამოცანაა, უპასუხოთ კითხვებს ისე, როგორც იცით, და არ ინერვიულოთ, თუ რაღაც ზუსტად არ გახსოვთ. ჩაიწერეთ იმ თანამშრომლის სახელი და ტელეფონი, ვინც საქმეს აწარმოებს, ან საქმის ნომერი, თუ გეტყვიან. სწორედ ეს მონაცემები დაგჭირდებათ შემდეგ დღეებში ყველა კითხვისთვის.

როდის ინიშნება სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზა

ექსპერტიზის დანიშვნაზე გადაწყვეტილებას იღებს გამოძიება და არა ოჯახი ან ბიურო. როგორც წესი, ის ინიშნება, როცა გარდაცვალების მიზეზი უცნობია, როცა არის ტრავმის ნიშნები, როცა ადამიანი ახალგაზრდა იყო და ავადმყოფობა არ ჰქონია, ან როცა სიკვდილი შეიძლება უბედურ შემთხვევას, ძალადობას ან მოწამვლას უკავშირდებოდეს. ექსპერტიზის მიზანი სიმართლის დადგენაა, და ხშირად ოჯახისთვისაც მნიშვნელოვანია, ზუსტად იცოდეს, რა მოხდა. ასეთ დროს ცხედარი ადგილიდან ექსპერტიზის დაწესებულებაში გადაიყვანება გამოძიების მიერ განსაზღვრული წესით.

ოჯახის უფლება ინფორმაციაზე

ოჯახს შეუძლია იკითხოს, სად იმყოფება ცხედარი, ვინ არის პასუხისმგებელი საქმეზე და დაახლოებით როდის შეძლებს მის მიღებას. კითხვები დაუსვით გამომძიებელს პირდაპირ, თავაზიანად და, თუ შესაძლებელია, ერთი ოჯახის წევრის მეშვეობით, რომ ინფორმაცია არ აირიოს. ექსპერტიზის დასკვნის გაცნობის წესი და დრო საქმის ხასიათზეა დამოკიდებული, ამიტომ ჰკითხეთ, როდის და როგორ შეგიძლიათ მისი ნახვა. თუ ოჯახს სამართლებრივი კითხვები უჩნდება, მაგალითად პასუხისმგებლობასა ან ანაზღაურებაზე, მიმართეთ ადვოკატს, რადგან ეს სარიტუალო სამსახურის საქმე არ არის.

ლოდინი: რამდენ ხანს გრძელდება პროცედურა

ოჯახის პირველი კითხვა ყოველთვის ერთია: როდის მოგვცემენ ცხედარს? ზუსტ პასუხს მხოლოდ გამომძიებელი და ექსპერტი გაგცემენ. როგორც წესი, მარტივ შემთხვევაში პროცედურა დიდხანს არ გრძელდება, ხოლო რთული საქმეები, დამატებითი ანალიზები ან უქმე დღეები ლოდინს აგრძელებს. ამ დროს ოჯახს შეუძლია უკვე დაგეგმოს ის, რაც ცხედარზე დამოკიდებული არ არის: სასაფლაოს საკითხი, ეკლესია, ქელეხის ადგილი, სასახლე და ტანსაცმელი. დაკრძალვის თარიღი კი საბოლოოდ მხოლოდ მაშინ დაადასტურეთ და გამოაცხადეთ, როცა გაცემის დრო ცნობილი იქნება.

ცხედრის გაცემა ექსპერტიზის შემდეგ

ექსპერტიზის დასრულების შემდეგ ცხედარი ოჯახს ან მის მიერ დასახელებულ ბიუროს გადაეცემა. ამისთვის, როგორც წესი, საჭიროა ახლო ნათესავის პირადობა, გარდაცვლილის დოკუმენტი და გამოძიების თანხმობა, თუმცა კონკრეტული ჩამონათვალი წინასწარ დააზუსტეთ. ამავე ეტაპზე ოჯახი იღებს გარდაცვალების სამედიცინო ცნობას, რომლითაც შემდეგ იუსტიციის სახლში რეგისტრაცია ხდება. ჩვენ საბუთების მოგვარებას ოჯახის ნაცვლად ვაკეთებთ, რომ გამომძიებელთან, ექსპერტთან და იუსტიციის სახლთან ურთიერთობა ერთ ადამიანს ეჭიროს და ოჯახი ზედმეტ ზარებს არ იღებდეს.

ცხედრის მოწესრიგება ექსპერტიზის შემდეგ

ბევრ ოჯახს აშინებს ფიქრი, როგორ გამოიყურება ახლობელი ექსპერტიზის შემდეგ. სპეციალისტის სათანადო მუშაობით ცხედარი ისე მზადდება, რომ გამოსვენებისას ღია სასახლეში ღირსეულად იწვეს: გამოიყენება აღდგენითი ტექნიკა, საგულდაგულოდ შერჩეული ტანსაცმელი და დელიკატური კოსმეტიკა. ამ საქმეს გამოცდილება და სიფრთხილე სჭირდება, და მისი მიზანი ისაა, რომ ოჯახს ახლობელი მშვიდი სახით დაამახსოვრდეს. დაწვრილებით ამის შესახებ წაიკითხეთ გვერდზე ჩაცმა და მოწესრიგება. თუ ტრავმა მძიმე იყო, ოჯახს წინასწარ და გულწრფელად ვეუბნებით, რა არის შესაძლებელი.

რელიგიური ოჯახები და გაკვეთა

ზოგ რელიგიურ ტრადიციაში, მაგალითად ისლამსა და იუდაიზმში, სხეულის ხელშეუხებლობას და სწრაფ დაკრძალვას დიდი მნიშვნელობა აქვს, და გაკვეთა ოჯახისთვის განსაკუთრებით მტკივნეულია. თუ თქვენი ოჯახი ამ ტრადიციას მისდევს, ეს გამომძიებელსა და ექსპერტს პირველივე საუბარში უთხარით, მშვიდად და ნათლად. იკითხეთ, რა არის შესაძლებელი თქვენს შემთხვევაში და რა ვადებზეა საუბარი. საბოლოო გადაწყვეტილება გამოძიებას ეკუთვნის, მაგრამ ოჯახის შეხედულების დროულად გაჟღერება ყოველთვის სჯობს. სასურველია, საუბარში მონაწილეობდეს თემის სასულიერო პირი ან წარმომადგენელი, ვინც ტრადიციას ახსნის.

გარდაცვალება ქუჩაში ან საზოგადოებრივ ადგილას

თუ ადამიანი ქუჩაში, მაღაზიაში, ტრანსპორტში ან პარკში გარდაიცვალა, ოჯახი ამის შესახებ ხშირად პოლიციისგან ან საავადმყოფოსგან იგებს, ზოგჯერ რამდენიმე საათის შემდეგ. ასეთ დროს ცხედარი, როგორც წესი, ადგილიდან ექსპერტიზის დაწესებულებაში ან კლინიკაში გადაიყვანება, ხოლო ოჯახს სთხოვენ ამოცნობას. ამოცნობა ემოციურად ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე მომენტია, ამიტომ თან წაიყვანეთ ვინმე, ვინც მხარში დაგიდგებათ. ჰკითხეთ, სად არის გარდაცვლილის ნივთები და დოკუმენტები, და ვის უნდა მიმართოთ მათ დასაბრუნებლად.

სამსახურში მომხდარი გარდაცვალება

სამუშაო ადგილზე გარდაცვალებისას, განსაკუთრებით თუ საქმე უბედურ შემთხვევას ეხება, შემთხვევას პოლიცია იკვლევს, და ზოგჯერ სხვა უწყებებიც ერთვება. ოჯახს შეუძლია დამსაქმებელს ჰკითხოს, რა მოხდა, ვინ იყო ადგილზე და ვის მიმართოს დამატებითი ინფორმაციისთვის. შეინახეთ ყველა დოკუმენტი და წერილი, რომელსაც დამსაქმებლისგან მიიღებთ, რადგან ისინი მოგვიანებით დაზღვევის ან ანაზღაურების საკითხში შეიძლება დაგჭირდეთ. ამ თემებზე კონსულტაცია ადვოკატთან სჯობს, ხოლო ცერემონიის ორგანიზება შეგიძლიათ ბიუროს დაუთმოთ, რომ ორივე საქმე ერთდროულად არ გეკისროთ.

საგზაო შემთხვევა

ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს საქმეს პოლიცია იძიებს, და ექსპერტიზა ასეთ ვითარებაში ხშირია. ოჯახს შეიძლება მოუწიოს არა მხოლოდ ცხედრის მიღება, არამედ ავტომობილისა და პირადი ნივთების საკითხის მოგვარებაც, რომლებიც გამოძიების დასრულებამდე შეიძლება ოჯახს არ დაუბრუნდეს. ტრავმის შემთხვევაში ცხედრის მომზადება მეტ დროსა და ოსტატობას მოითხოვს, და ოჯახმა წინასწარ უნდა გაიგოს, შესაძლებელია თუ არა ღია სასახლით გამოსვენება. თუ შემთხვევა სხვა ქალაქის გზაზე მოხდა, ბიურო გაცემის შემდეგ ცხედრის ჩამოყვანას აწყობს.

ცხედრის გაყვანა სახლიდან

თუ უეცარი გარდაცვალება სახლში მოხდა და ექსპერტიზა არ დაინიშნა, ექიმისა და პოლიციის წასვლის შემდეგ ოჯახი წყვეტს, დარჩება თუ არა ახლობელი სახლში, თუ მოსამზადებლად წავა. ბინიდან, განსაკუთრებით ვიწრო კიბიდან ან ლიფტის გარეშე მაღალი სართულიდან, ცხედრის გამოტანა სპეციალურ აღჭურვილობასა და გამოცდილ ჯგუფს მოითხოვს. ჩვენი გუნდი ამას ფრთხილად და მაქსიმალურად შეუმჩნევლად აკეთებს. დეტალები ნახეთ გვერდზე ცხედრის გაყვანა სახლიდან. თუ ექსპერტიზა დაინიშნა, ცხედრის გადაყვანას გამოძიება განსაზღვრავს.

შოკი: რა ხდება ადამიანის შიგნით

მოულოდნელი დანაკარგი ორგანიზმზე ფიზიკურადაც მოქმედებს: ხელები კანკალებს, ფიქრი ირევა, ზოგი ტირის, ზოგი კი საოცრად მშვიდად და მექანიკურად მოქმედებს. ორივე რეაქცია ნორმალურია. პირველ დღეებში ნუ მიიღებთ დიდ ფინანსურ გადაწყვეტილებებს და ნუ მოაწერთ ხელს ქაღალდებს, რომლებსაც ბოლომდე არ კითხულობთ. დანიშნეთ ერთი სანდო ადამიანი, ვინც პოლიციასთან, ბიუროსა და ნათესავებთან ურთიერთობას აიღებს, ხოლო თქვენ მიეცით თავს უფლება, იგლოვოთ. თუ შოკი დიდხანს არ გადის, უძილობა ან პანიკა გაწუხებთ, მიმართეთ ექიმს ან ფსიქოლოგს.

ბავშვები და ხანდაზმულები ოჯახში

უეცარი ამბავი განსაკუთრებით მძიმეა ბავშვებისა და ხანდაზმული მშობლებისთვის. ბავშვს ტყუილის ნაცვლად მარტივი, ასაკის შესაბამისი სიმართლე უთხარით და ნუ დატოვებთ მარტო პოლიციისა და უცხო ადამიანების ხმაურში: სჯობს, ნათესავმა ცოტა ხნით სხვა ოთახში ან სხვა სახლში წაიყვანოს. ხანდაზმულ ნათესავს ამბავი ჯობია პირადად, გვერდით მჯდომმა უთხრას და არა ტელეფონით, ხოლო ახლოს იყოს ვინმე, ვინც მის მდგომარეობას თვალს ადევნებს. თუ მას გულის დაავადება აქვს, წამლები და ექიმის ნომერი ხელთ გქონდეთ.

ჩეკლისტი: პირველი საათები და დღეები

1. დარეკეთ 112-ზე და მიჰყევით ოპერატორის მითითებებს.
2. ექიმისა და პოლიციის მოსვლამდე ადგილზე არაფერი შეცვალოთ.
3. მოამზადეთ გარდაცვლილისა და თქვენი პირადობა, ასევე სამედიცინო ჩანაწერები.
4. ჩაიწერეთ გამომძიებლის სახელი, ტელეფონი და საქმის მონაცემები.
5. იკითხეთ, ინიშნება თუ არა ექსპერტიზა და სად გადაიყვანენ ცხედარს.
6. აირჩიეთ ბიურო და გადაეცით მას გამომძიებლის კონტაქტი.
7. დაგეგმეთ ის, რაც ცხედარზე არ არის დამოკიდებული, ხოლო თარიღი გაცემის შემდეგ დაადასტურეთ.
8. იზრუნეთ საკუთარ თავზე და ოჯახის ყველაზე მოწყვლად წევრებზე.

ხშირად დასმული კითხვები