კათოლიკური წესით დაკრძალვა თბილისში - მღვდელი, სამგლოვიარო მესა და წესი საფლავთან

კათოლიკური დაკრძალვის სამი ეტაპი

კათოლიკური ეკლესიის სამგლოვიარო წესი, ჩვეულებრივ, სამ ნაწილად იყოფა, რომლებიც სხვადასხვა ადგილას და დროს შეიძლება ჩატარდეს:

1. ლოცვა მიცვალებულთან: სახლში ან სამგლოვიარო დარბაზში, სადაც ოჯახი და მეგობრები იკრიბებიან, ლოცულობენ და გარდაცვლილს იხსენებენ. ამ ლოცვას მღვდელი ან სამრევლოს წევრი ხელმძღვანელობს.
2. სამგლოვიარო მესა: ეკლესიაში, სასახლის თანდასწრებით. მესის დროს სასახლე თეთრი ქსოვილით იფარება, მის გვერდით ანთია სააღდგომო სანთელი, ხოლო მღვდელი სასახლეს წმინდა წყლით აპკურებს და საკმევლით აკმევს.
3. წესი საფლავთან: სასაფლაოზე, სადაც მღვდელი საფლავს აკურთხებს, ბოლო ლოცვას კითხულობს, და სასახლე ჩაესვენება.

ზოგჯერ, მაგალითად როცა ეკლესია შორსაა ან ოჯახი პატარაა, მესის ნაცვლად ხდება მოკლე ლოცვის წესი დარბაზში ან საფლავთან. ფორმას მღვდელი ოჯახთან ერთად ირჩევს.

რას ვაკეთებთ ჩვენ

• კავშირი სამრევლოსთან: ვუკავშირდებით მღვდელს, ვათანხმებთ მესისა და დაკრძალვის დროს, ხოლო თუ ოჯახს საკუთარი მღვდელი არ ჰყავს, ვეხმარებით მის მოძებნაში.
• ცხედრის მომზადება: გაპატიოსნება, ჩაცმა ოჯახის მიერ შერჩეულ სამოსში, ხელში როზარიუმი ან ჯვარი, თუ ოჯახს ასე სურს.
• სასახლე და ატრიბუტიკა: სასახლე კათოლიკური ჯვრით, თეთრი ქსოვილი მესისთვის, სანთლები.
• ტრანსპორტი: კატაფალკა სახლიდან ან დარბაზიდან ეკლესიამდე და სასაფლაომდე, ავტობუსი სტუმრებისთვის.
• სასაფლაო: ადგილი, ნებართვა, საფლავის მომზადება, მტვირთავები.
• ქელეხი: თუ ოჯახი ტრადიციულ ქართულ სუფრას აწყობს, რაც ქართველ კათოლიკეებში ჩვეულებრივია.

ფასები

რამდენს შესწირავთ სამრევლოს და როგორ გადაუხდით ორგანისტს ან გუნდს, თქვენ წყვეტთ, და ეს თანხა ჩვენს ინვოისში არ ჩანს. სასაფლაოს ადგილის მოსაკრებელი მუნიციპალურია და ქვითრით იხდება.

ლოცვა მიცვალებულთან: სივრცის მომზადება

მესამდე ოჯახი და მეგობრები ხშირად იკრიბებიან ახლობელთან, რომ ერთად ილოცონ, ხშირად როზარიუმით. სახლში ამისთვის ვამზადებთ ოთახს: სასახლე ხის სადგამზე, მის თავთან ჯვარი ან ჯვარცმა, ორი-ოთხი მაღალი სანთელი, პატარა ჭურჭელი წმინდა წყლით, რომლითაც მოსულები სასახლეს აპკურებენ, და სკამები ხანდაზმულებისთვის. სამგლოვიარო დარბაზში იგივე ელემენტები ეწყობა, ხოლო თუ ლოცვას მღვდელი ან სამრევლოს წევრი ხელმძღვანელობს, მისთვის ცალკე ადგილს ვტოვებთ სასახლის გვერდით. ოთახის მოწყობას ოჯახთან ვათანხმებთ, რადგან თითოეულ ოჯახს საკუთარი ჩვეულება აქვს.

ეკლესიიდან სასაფლაომდე

მესის დასრულების შემდეგ მტვირთავები სასახლეს ეკლესიიდან გამოიტანენ, ხოლო მღვდელი, თუ ის სასაფლაოზე მიდის, ოჯახთან ერთად მიჰყვება. ქალაქში ეკლესიიდან სასაფლაომდე გზა ჩვეულებრივ ნახევარ საათს ან საათს გრძელდება, და ამ დროს ოჯახს და სტუმრებს ავტობუსი ატარებს. სასაფლაოზე საფლავი უკვე მზადაა, ხოლო ტენტი და სკამები ადგილზეა. მღვდელი საფლავს აკურთხებს, კითხულობს ბოლო ლოცვას, და ოჯახი მიწას ან ყვავილებს ყრის სასახლეზე, სანამ მესაფლავეები საფლავს შეავსებენ.

მუსიკა მესაზე

ბევრ კათოლიკურ ოჯახს სურს, რომ სამგლოვიარო მესას თან ახლდეს ორღანი, გუნდი ან სოლო მომღერალი. ზოგ ეკლესიას საკუთარი ორგანისტი და გუნდი ჰყავს, ზოგში კი მუსიკოსი ცალკე უნდა მოიწვიოს. ჩვენ ამის შესახებ სამრევლოს ვეკითხებით, და ოჯახს ვთავაზობთ ვარიანტებს: ტრადიციული ლათინური საგალობლები, ოჯახის მშობლიურ ენაზე შესრულებული ჰიმნები, ან ახლობლის საყვარელი სასულიერო მუსიკა, თუ მღვდელი მას დაამტკიცებს. მუსიკის არჩევანი მღვდელთან შეთანხმებით ხდება, რადგან ის ლიტურგიის ნაწილია.

კრემაცია და კათოლიკური ეკლესია

კათოლიკური ეკლესია კრემაციას უშვებს, მაგრამ ტრადიციულ დაკრძალვას ურჩევნია, და ითხოვს, რომ ფერფლი წმინდა ადგილას, საფლავში ან კოლუმბარიუმში დაიკრძალოს, და არა გაიფანტოს ან სახლში ინახებოდეს. სამგლოვიარო მესა, როგორც წესი, კრემაციამდე, სასახლის თანდასწრებით ტარდება, თუმცა ზოგ შემთხვევაში ფერფლის თანდასწრებითაც შესაძლებელია. თუ ოჯახი კრემაციას ირჩევს, ვგეგმავთ ორივე ეტაპს: მესას და კრემაციას, ხოლო მოგვიანებით ფერფლის დაკრძალვას მღვდლის წესით. კრემაციის პირობებს და ვადებს ოჯახს წინასწარ ვაცნობთ.

მღვდლის მოწვევა სიცოცხლის ბოლო დღეებში

კათოლიკურ ოჯახებში ხშირად სურთ, რომ მძიმედ დაავადებულ ახლობელს სიცოცხლეშივე ესტუმროს მღვდელი, აღსარებისა და ავადმყოფთა ზეთისცხების საიდუმლოსთვის. ეს სამრევლოს საქმეა, და არა ბიუროსი, მაგრამ ოჯახები ხშირად სწორედ ჩვენ გვეკითხებიან, ვის მიმართონ, განსაკუთრებით თუ ახლახან გადმოვიდნენ თბილისში და სამრევლოს არ იცნობენ. ასეთ დროს ვეხმარებით კონტაქტის პოვნაში, ხოლო თუ ოჯახი წინასწარ ფიქრობს დაკრძალვის გეგმაზე, ამაზე მშვიდად, ზეწოლის გარეშე ვესაუბრებით.

შერეული ოჯახები

ქართველ კათოლიკეთა ბევრი ოჯახი შერეულია: ერთი მეუღლე კათოლიკეა, მეორე მართლმადიდებელი, ან ბავშვები სხვადასხვა ეკლესიაში არიან მონათლულები. ასეთ დროს ცერემონია ხშირად ორივე ტრადიციის ელემენტებს აერთიანებს: მესა კათოლიკურ ეკლესიაში, ქელეხი და ორმოცი ქართული წესით. ჩვენ არ ვწყვეტთ, რომელი წესი სჭობს, ეს ოჯახის და, საჭიროებისას, ორივე ეკლესიის სასულიერო პირების საქმეა. ჩვენი ამოცანაა, რომ ორივე ნაწილი ერთ, მოწესრიგებულ დღედ აეწყოს, და რომ ყველა მონაწილემ თავი პატივცემულად იგრძნოს.

უცხოელი კათოლიკეები საქართველოში

თბილისში მცხოვრები უცხოელების ნაწილი, მაგალითად იტალიიდან, პოლონეთიდან ან ფილიპინებიდან, კათოლიკეა. როცა ასეთი ადამიანი საქართველოში გარდაიცვლება, ოჯახს ორი გზა აქვს: დაკრძალვა აქ, ან ცხედრის გადასვენება სამშობლოში. ორივე შემთხვევაში ვეხმარებით: აქ დაკრძალვისას ვუკავშირდებით სამრევლოს, სადაც მესა ოჯახის ენაზე ან ლათინურად შეიძლება ჩატარდეს, ხოლო გადასვენებისას ვაფორმებთ ყველა საბუთს, აპოსტილს და საკონსულო ნებართვას. ზოგი ოჯახი ორივეს აკეთებს: მესა თბილისში, დაკრძალვა სამშობლოში.

ხსენების დღეები

კათოლიკურ ტრადიციაში მიცვალებულისთვის მესები ხშირად იგზავნება, განსაკუთრებით გარდაცვალებიდან ოცდამეათე დღეს და წლისთავზე, ხოლო 2 ნოემბერს, ყველა მიცვალებულის ხსოვნის დღეს, ოჯახები საფლავებს სტუმრობენ, ასუფთავებენ და სანთლებს ანთებენ. ქართველი კათოლიკეები ამასთან ერთად ხშირად ორმოცსაც აღნიშნავენ, ქართული ტრადიციით. ამ დღეებისთვის ვამზადებთ საფლავს, ვაწვდით ყვავილებსა და სანთლებს, ხოლო თუ ოჯახი სუფრას აწყობს, ვაორგანიზებთ მას.

საფლავის ქვა

კათოლიკურ საფლავზე ქვა ჩვეულებრივ ლათინური ჯვრით არის მორთული, ხოლო წარწერა შეიძლება იყოს ქართულად, ოჯახის მშობლიურ ენაზე ან ლათინურად, მაგალითად ტრადიციული ფორმულით „განისვენე მშვიდობით". ძეგლზე ხშირად გამოიყენება ღვთისმშობლის ან ანგელოზის გამოსახულება, ზოგჯერ კი საფლავზე პატარა სადგამი სანთლისთვის, რომელიც 2 ნოემბერს და სხვა დღეებში ინთება. ჩვენი ოსტატები ესკიზს ოჯახთან და, საჭიროებისას, მღვდელთან შეთანხმებით ადგენენ.

ტრადიციები, რომლებსაც ოჯახები ინარჩუნებენ

ქართველი კათოლიკური ოჯახები, განსაკუთრებით სამცხე-ჯავახეთიდან და თბილისის ძველი უბნებიდან, ხშირად ინარჩუნებენ თავიანთ ჩვეულებებს: ლოცვას როზარიუმით მიცვალებულთან, საგალობლებს მშობლიურ ენაზე, სანთლის დანთებას სახლის ფანჯარაზე. სომეხი კათოლიკეები კი ზოგჯერ სომხური წესის ელემენტებს ამატებენ. ჩვენ ამ ჩვეულებებს ოჯახს ვეკითხებით და ვცდილობთ, რომ ცერემონია ზუსტად ისეთი იყოს, როგორიც ამ ოჯახში თაობიდან თაობას გადაეცემა.

ხშირად დასმული კითხვები