სომხური წესით დაკრძალვა თბილისში - სამოციქულო ეკლესიის ტრადიციით

როგორ მიმდინარეობს ცერემონია

სომხური სამოციქულო ეკლესიის წესით მიცვალებულის დაკრძალვის წესს მღვდელი აღასრულებს, სახლში, ეკლესიაში ან სასაფლაოზე, ოჯახის სურვილისა და მღვდლის კურთხევის მიხედვით. ცერემონია ჩვეულებრივ რამდენიმე ნაწილისგან შედგება:

1. გამოსვენება: ახლობელი სახლში ან დარბაზში ესვენება ღია სასახლეში, ოჯახი და ნათესავები მოსამძიმრეებს იღებენ.
2. წესის აგება: მღვდელი კითხულობს ლოცვებს და ფსალმუნებს, ხშირად გრაბარზე, ძველ სომხურ ლიტურგიკულ ენაზე, ხოლო დიაკვანი ან მგალობელი მას ეხმარება.
3. პროცესია: სასახლე სახლიდან ან ეკლესიიდან სასაფლაოზე მიდის, ოჯახი და სტუმრები კატაფალკას მიჰყვებიან.
4. დაკრძალვა: საფლავთან ბოლო ლოცვა, მიწის მიყრა, ყვავილები.
5. სამგლოვიარო სუფრა: დაკრძალვის შემდეგ, სახლში ან რესტორანში.

რას ვაგვარებთ ჩვენ

ბიუროს პაკეტები იგივეა, რაც ნებისმიერი სხვა დაკრძალვისთვის: საბაზო 1 200 ლარი, ტრადიციული ცერემონია გამოსვენებით სახლში 2 500 ლარიდან, ხოლო დიდი ცერემონია დარბაზით 4 500 ლარიდან. მღვდლისა და ეკლესიისთვის შესაწირს ოჯახი თავად განსაზღვრავს.

გამოსვენება სახლში

ბევრ სომხურ ოჯახში გამოსვენება დღემდე სახლში ხდება, ორი ან სამი დღე, და ამ დროს ბინა ნათესავებითა და მეზობლებით ივსება. ქალები ხშირად სასახლესთან სხედან, მამაკაცები კი ეზოში ან სადარბაზოსთან ხვდებიან მოსამძიმრეებს. ზოგ ოჯახში სარკეებს აფარებენ, ზოგში ღამით სასახლესთან სანთელი არ ქრება, და ნათესავები რიგრიგობით რჩებიან. ჩვენ ამ დღეებისთვის ვაწვდით სასახლე-მაცივარს, სკამებს, ეზოს კარავს და, საჭიროებისას, ოთახის გაგრილებას, ხოლო ოჯახის ჩვეულებებს ყოველთვის წინასწარ ვეკითხებით, რომ არაფერი დაირღვეს.

ჩაცმა და სასახლე

მიცვალებულს ჩვეულებრივ საუკეთესო, მუქ სამოსში აცმევენ, ხოლო ხელში ან მკერდზე ჯვარს უდებენ. ზოგ ოჯახში სასახლეში ახლობლის პირად ნივთებსაც დებენ: ლოცვანს, ფოტოს, ბავშვის ნახატს. სასახლე ხშირად მუქი ლაქირებული ხისაა, სომხური ჯვრით სახურავზე, თუმცა ოჯახს შეუძლია ნებისმიერი მოდელი აირჩიოს ჩვენი კატალოგიდან. ჩვენი სპეციალისტი ოჯახის მიერ მოტანილ სამოსს ამზადებს, ხოლო თუ ის არ არის, მზა კომპლექტს ვთავაზობთ, ქალისა და მამაკაცისთვის.

ახალგაზრდა თაობა და ტრადიცია

ხშირად დაკრძალვის ორგანიზება შვილიშვილებს უწევთ, რომლებმაც სომხური ენა ნაკლებად იციან და ტრადიციის ყველა დეტალი აღარ ახსოვთ. ასეთ დროს ისინი გვეკითხებიან, რა უნდა გაკეთდეს და რა თანმიმდევრობით. ჩვენ არ ვართ სასულიერო პირები და რელიგიურ საკითხებზე პასუხს მღვდელს ვანდობთ, მაგრამ ორგანიზაციულ მხარეს ვუხსნით: როდის დავუკავშირდეთ მღვდელს, რა სჭირდება სახლში გამოსვენებას, როდის აღინიშნება ხსენების დღეები. ხშირად ოჯახის უფროსი ნათესავიც გვეხმარება, და ერთად ვადგენთ გეგმას, რომელიც ოჯახის ჩვეულებას შეესაბამება.

ხსენების დღეები

სომხურ ტრადიციაში ხსენების დღეები ქართულს ჰგავს, მაგრამ ზოგი განსხვავება აქვს. ბევრ ოჯახში განსაკუთრებით აღინიშნება მეშვიდე დღე, როცა ოჯახი სასაფლაოზე მიდის, ეკლესიაში მიცვალებულისთვის სამგლოვიარო ლოცვა იგზავნება, და მცირე სუფრა იშლება. შემდეგ მოდის ორმოცი, ხოლო ერთი წლის თავზე წლისთავი, რომელზეც ხშირად ძეგლი იდგმება. ამის გარდა, სომხური ეკლესია დიდი დღესასწაულების შემდეგ მიცვალებულთა მოსახსენიებელ დღეებს აღნიშნავს, როცა ოჯახები საფლავებს სტუმრობენ. ყოველ ამ დღეს ჩვენ შეგვიძლია საფლავის მოწესრიგება, ყვავილები, ტენტი და სუფრა.

სამგლოვიარო სუფრა

სომხური სამგლოვიარო სუფრა ზოგ ოჯახში ქართულ ქელეხს ძალიან ჰგავს, ზოგში კი საკუთარი კერძები და ჩვეულებები აქვს. ხშირად სუფრაზეა ხორცის ან ბოსტნეულის კერძები, თონის პური, ლავაში, მწვანილი, ფლავი, ხოლო ტკბილეულიდან ჰალვა ან გათა, ოჯახის ტრადიციის მიხედვით. ჩვენი პარტნიორი რესტორნები ამ მენიუს იცნობენ, და თუ ოჯახს კონკრეტული კერძი სურს, მაგალითად ის, რასაც ბებია ამზადებდა, რესტორანს წინასწარ ვაცნობთ. სუფრის ფასი იგივეა, რაც ჩვეულებრივი ქელეხისა: ოჯახის მიერ არჩეული მენიუს მიხედვით.

გვირგვინები და ლენტები

გვირგვინების ლენტებზე წარწერა ხშირად სომხურ ენაზეა, ზოგჯერ ქართულ ან რუსულ ენაზე, ხოლო შერეულ ოჯახებში ორ ენაზე ერთდროულად. ჩვენ ლენტებს ნებისმიერ ამ ენაზე ვბეჭდავთ, სწორი შრიფტით და დაწერილობით. ტექსტს ბეჭდვამდე ოჯახის წევრს ვუგზავნით დასადასტურებლად, რადგან სომხური ანბანის შეცდომა იოლად შეიძლება გაიპაროს, თუ ის შემოწმებული არ არის.

შერეული ქართულ-სომხური ოჯახები

თბილისში ძალიან ბევრი ოჯახია, სადაც ერთი მშობელი ქართველია, მეორე სომეხი, ან სადაც ბებია-ბაბუები სომხური ეკლესიის მრევლი იყვნენ, შვილიშვილები კი მართლმადიდებლები არიან. ასეთ ოჯახებში დაკრძალვის წესი ახლობლის აღმსარებლობით განისაზღვრება, ხოლო სუფრა და ხსენების დღეები ხშირად ორივე ტრადიციის ელემენტებს აერთიანებს. ჩვენ ამ გადაწყვეტილებაში არ ვერევით: ვუსმენთ ოჯახს და ვაწყობთ ცერემონიას ისე, რომ ორივე მხარის ნათესავებმა თავი სახლში იგრძნონ.

დაკრძალვა სომხეთში

ზოგი ოჯახი ახლობლის დაკრძალვას სომხეთში, მშობლიურ სოფელში ან საოჯახო საფლავში ირჩევს. ასეთ შემთხვევაში ცხედარი სახმელეთო გზით გადაგვყავს, საზღვრის გავლით, ყველა საჭირო საბუთით: გარდაცვალების მოწმობით, სამედიცინო ცნობით, ცხედრის გადასვენების ნებართვით და, საჭიროებისას, თარგმანებით. გადასვენება ჩვეულებრივ ერთ დღეს გრძელდება, ხოლო ოჯახის წევრი კატაფალკას თან ახლავს. ზოგი ოჯახი თბილისში მღვდლის მიერ წესის აგებას აკეთებს, დაკრძალვას კი სომხეთში.

საფლავის ქვა და ხაჩქარის მოტივი

სომხურ საფლავებზე ხშირად ვხვდებით ხაჩქარის, ჯვარ-ქვის მოტივს, ქვაზე ამოკვეთილ მორთულ ჯვარს, რომელიც სომხური ხელოვნების ერთ-ერთი სიმბოლოა. ჩვენი ოსტატები ასეთ ორნამენტს გრანიტზე ან ბაზალტზე ამოკვეთენ, ოჯახის მიერ მოწოდებული ნიმუშით ან ჩვენი დიზაინერის ესკიზით. წარწერა შეიძლება იყოს სომხურ ენაზე, ქართულად ან ორივე ენაზე, ხოლო პორტრეტი გრავირებით ან ფოტოკერამიკით. ესკიზს ოჯახი ამტკიცებს, და დამზადება მხოლოდ ამის შემდეგ იწყება.

მოსამძიმრეები სხვა ქალაქებიდან და ქვეყნებიდან

თბილისის სომხური ოჯახების ბევრს ნათესავები ჰყავს ერევანში, გიუმრიში, რუსეთში, ევროპასა და ამერიკაში, და დაკრძალვაზე ხშირად სხვადასხვა ქვეყნიდან ჩამოდიან. ჩვენ ამ ნათესავებს აეროპორტში ან საზღვარზე ვხვდებით, მიგვყავს სახლში ან სასტუმროში, ხოლო ვინც ჩამოსვლას ვერ ახერხებს, მისთვის წესის აგებისა და დაკრძალვის პირდაპირ ტრანსლაციას დახურული ბმულით ვთავაზობთ. ტრანსლაციის ჩანაწერი ოჯახს რჩება, და ხშირად მას მეშვიდე დღეს ან ორმოცზე უყურებენ, როცა ნათესავები ისევ იკრიბებიან.

სამრევლოსთან კავშირი

თუ ოჯახი რეგულარულად დადის კონკრეტულ სომხურ ეკლესიაში, მღვდელს ჩვეულებრივ თავად იცნობს, და ჩვენ მხოლოდ დროს ვათანხმებთ. თუ ოჯახს სამრევლო არ აქვს, ან ახალგაზრდა თაობამ აღარ იცის, ვის მიმართოს, ვეხმარებით მღვდლის მოძებნაში, და ვაცნობთ ოჯახის სურვილებს: სად ჩატარდეს წესი, რომელ საათზე, და რომელ ენაზე სურთ ლოცვის ნაწილი. მღვდლის კურთხევით წესის ნაწილი შეიძლება ოჯახისთვის გასაგებ ენაზე ითარგმნოს ან აიხსნას.

ხშირად დასმული კითხვები