ცხედრის ჩამოსვენება თურქეთიდან: სახმელეთო და საჰაერო

მეზობელი ქვეყანა, მოკლე გზა

თურქეთიდან გადმოსვენება ევროპულ მიმართულებებთან შედარებით უფრო სწრაფი და იაფია, და ეს მხოლოდ მანძილის დამსახურება არ არის. თურქეთში ცხედრის ქალაქიდან ქალაქში გადასვენება ჩვეულებრივი ამბავია, ამიტომ მუნიციპალურ სამსახურებსაც და კერძო ფირმებსაც ამ საქმის კარგად აწყობილი წესი აქვთ. ამას ემატება ის, რომ სახმელეთო გზაზე ავიაკარგოს ლოდინი არ არის საჭირო. მიუხედავად ამისა, თურქული საბუთების თანმიმდევრობა მკაცრია და ერთი გამოტოვებული ბეჭედი სასახლეს საზღვარზე აჩერებს. ამიტომ ქვემოთ ყოველ ეტაპს ცალ-ცალკე განვიხილავთ.

სიკვდილის აღრიცხვა თურქულ სისტემაში

თურქეთში გარდაცვალებას, გარემოებების მიხედვით, საავადმყოფო, სასამართლო მედიცინის სამსახური ან პროკურორი აფიქსირებს. შემდეგ ჯანდაცვის უწყება ინფორმაციას გადასცემს ადგილობრივ სამოქალაქო რეესტრს (Nüfus Müdürlüğü), რომელიც ჩანაწერს ქმნის. ამ რეესტრიდან გაიცემა მრავალენოვანი ამონაწერი გარდაცვალების შესახებ, რომელსაც ფორმა C-ს (Formül C) უწოდებენ. ის თურქულ და ინგლისურ ენებზეა შედგენილი, თუმცა გარდაცვალების მიზეზს არ შეიცავს. მიზეზი სამედიცინო დოკუმენტშია, რომელიც საავადმყოფოს ან ექიმის მიერ გაიცემა და გადასვენების პაკეტშიც ხვდება.

პროკურორი და სასამართლო მედიცინა

უბედური შემთხვევის, საგზაო ავარიის, სამშენებლო ობიექტზე მომხდარი ინციდენტის ან სხვა არაბუნებრივი სიკვდილისას საქმეს თურქული პროკურატურა აწარმოებს, ხოლო გამოკვლევას სასამართლო მედიცინის ინსტიტუტი (Adli Tıp) ატარებს. ცხედარი ოჯახს პროკურორის თანხმობით გადაეცემა, რაც ჩვეულებრივ რამდენიმე დღეში ხდება, თუმცა წერილობითი დასკვნა შეიძლება ბევრად გვიან, რამდენიმე თვის შემდეგ მომზადდეს. ეს დასკვნა ოჯახს შეიძლება დასჭირდეს დამსაქმებლისგან ან სადაზღვევოსგან ანაზღაურების მოთხოვნისას. ამიტომ ადგილზე მყოფმა მეგობარმა ან ადვოკატმა ჩაიწეროს პროკურატურის საქმის ნომერი.

თურქული სარიტუალო მომსახურება და მუნიციპალიტეტი

თურქეთში სასაფლაოებსა და სარიტუალო სამსახურს დიდწილად მუნიციპალიტეტები მართავენ, ხოლო საზღვარგარეთ გადასვენებას ხშირად კერძო ფირმები აორგანიზებენ, რომლებიც ამ ფუნქციის მქონე მუნიციპალურ სამსახურებთან მუშაობენ. ადგილობრივი პარტნიორი ცხედარს იბარებს საავადმყოფოდან ან სასამართლო მედიცინიდან, აწყობს ბალზამირებას, სასახლის დალუქვას და ნებართვების აღებას. ოჯახმა მას უნდა მიაწოდოს გარდაცვლილის პასპორტი ან მისი ასლი, ნათესაობის დამადასტურებელი საბუთი და უფლებამოსილება. სჯობს, თურქ პარტნიორს ქართული მიმღები ბიურო თავიდანვე მიუთითოს, საზღვარზე გადაბარება სად და როდის მოხდება.

საქართველოს საელჩო და საკონსულოები თურქეთში

საქართველოს თურქეთში აქვს საელჩო ანკარაში და გენერალური საკონსულოები სტამბოლსა და ტრაბზონში. შავი ზღვის რეგიონში მომუშავე ქართველების საქმეები ხშირად ტრაბზონის საკონსულოს სამოქმედო არეალში ხვდება, ხოლო დასავლეთ თურქეთისა სტამბოლისაში. ოჯახმა ან ადგილობრივმა პარტნიორმა საკონსულოს გარდაცვალების ამბავი რაც შეიძლება ადრე უნდა აცნობოს. საკონსულო ადასტურებს მოქალაქეობას, ეხმარება დაკარგული პასპორტის შემთხვევაში და გეტყვით, რა ცნობას ითხოვს ქართული მხარე. კონტაქტებს აქ არ ვაქვეყნებთ: ნახეთ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალურ საიტზე.

ორი თურქული ნებართვა: გზის და გასვლის

თურქული რეგულაცია ცხედრის საზღვარგარეთ გაგზავნისთვის ორ ძირითად საბუთს ითვალისწინებს. პირველია ცხედრის გზის ნებართვა (Cenaze Yol İzin Belgesi), რომელსაც მუნიციპალიტეტის ჯანდაცვის სამსახური, სოფლად კი სოფლის თავკაცი გასცემს, და რომელიც ადასტურებს, რომ ცხედარი წესების დაცვით არის მოთავსებული სასახლეში. მეორეა ცხედრის გასვლის ნებართვა (Cenaze Geçiş İzin Belgesi), რომელსაც ჯანდაცვის სამინისტროს სასაზღვრო და სანაპირო ჯანდაცვის სამსახური ან შესაბამისი ჯანდაცვის ერთეული აფორმებს. მასში მიეთითება პიროვნება, გარდაცვალების თარიღი, ადგილი და მიზეზი, სატრანსპორტო საშუალება, მარშრუტი და დანიშნულების ქვეყანა.

თურქეთი და სტრასბურგის 1973 წლის შეთანხმება

თურქეთი ევროპის საბჭოს ცხედრების გადასვენების შეთანხმების ერთ-ერთი პირველი მონაწილეა: მან 1975 წელს მოახდინა რატიფიცირება და შეთანხმება მისთვის 1976 წლიდან მოქმედებს. სწორედ ამ შეთანხმების ლოგიკას მიჰყვება თურქული გასვლის ნებართვა და სასახლის მოთხოვნები. საქართველო ამ ხელშეკრულების მონაწილე არ არის, ამიტომ ქართულ მხარეს შეიძლება საკუთარი მოთხოვნები ჰქონდეს, რომლებიც საკონსულოსთან უნდა დაზუსტდეს. პრაქტიკაში თურქული პაკეტი კარგად არის სტანდარტიზებული და საზღვარზე, როგორც წესი, ზედმეტ კითხვებს არ იწვევს, თუ ყველა ფურცელი ორიგინალშია.

სასახლე თურქული წესით

თურქული რეგულაციის თანახმად, ქვეყნიდან გასაგზავნი ცხედარი ორმაგ სასახლეში უნდა იყოს: გარეთ არანაკლებ ოცი მილიმეტრი სისქის ხის სასახლე, შიგნით კი ტყვიის ან სხვა სითხეგაუმტარი მასალის ყუთი. ორივე ერთმანეთთან ჰერმეტულად, მაგალითად შედუღებით, უნდა დაილუქოს, რომ არც სითხე და არც სუნი არ გავიდეს. ამას ემატება ბალზამირება და მისი ცნობა, რომელსაც საზღვარზე და აეროპორტში ითხოვენ. თუ ოჯახს საქართველოში ღია სასახლით გამოსვენება სურს, ეს თურქ პარტნიორს წინასწარ უნდა ეცნობოს, რომ ცხედრის მომზადება ამ მიზანს დაექვემდებაროს.

აპოსტილი და თარგმანი თურქულიდან

თურქეთი და საქართველო ჰააგის აპოსტილის კონვენციის მონაწილეები არიან. თურქულ ადმინისტრაციულ საბუთებზე, მათ შორის სამოქალაქო რეესტრის ამონაწერზე, აპოსტილს, როგორც წესი, გუბერნატორის ან რაიონის ადმინისტრაცია (Valilik, Kaymakamlık) სვამს, ხოლო სასამართლო საბუთებზე სხვა ორგანო. ფორმა C ინგლისურ ტექსტსაც შეიცავს, თუმცა საქართველოში რეგისტრაციისთვის მაინც საჭიროა ქართული თარგმანი ნოტარიული დამოწმებით. თურქულიდან მთარგმნელის პოვნა საქართველოში რთული არ არის, განსაკუთრებით აჭარაში, ამიტომ ეს ეტაპი, როგორც წესი, ვადას არ აგრძელებს.

სახმელეთო გზა სარფის გავლით

თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან, მაგალითად რიზედან, ტრაბზონიდან ან ართვინიდან, ყველაზე ლოგიკური გზა სახმელეთოა. ცხედარს სპეციალური სატრანსპორტო საშუალება სარფის გამშვებ პუნქტამდე მიიყვანს, სადაც საბუთები მოწმდება და სასახლე საზღვარს კვეთს. შემდეგ ქართულ მხარეს მას ჩვენი კატაფალკა იბარებს და მიასვენებს ბათუმში, თბილისში ან ნებისმიერ რეგიონში. ზოგჯერ უფრო მოსახერხებელია, რომ ქართული კატაფალკა თავად შევიდეს თურქეთში და ცხედარი ქალაქიდანვე წამოიყვანოს. რომელი ვარიანტი ჯობია, ეს მანძილზე, საბუთებსა და საზღვრის დატვირთვაზეა დამოკიდებული.

როდის სჯობს თვითმფრინავი

თუ ახლობელი სტამბოლში, იზმირში, ანტალიაში ან ქვეყნის სამხრეთსა და დასავლეთში გარდაიცვალა, სახმელეთო გზა ათას კილომეტრზე მეტს შეიძლება შეადგენდეს. ასეთ დროს საჰაერო კარგო ხშირად უფრო სწრაფი და ცხედრისთვის უფრო ფრთხილი გადაწყვეტაა. სასახლე თურქული აეროპორტიდან თბილისში ან, თუ შესაფერისი რეისი არსებობს, ბათუმში მიფრინავს, იქ კი საბაჟო გაფორმების შემდეგ ქართულ ბიუროს გადაეცემა. ფრენისთვის იგივე საბუთებია საჭირო, რასაც ავიაზედნადები ემატება. გადაწყვეტილებას ოჯახთან ერთად ვიღებთ ფასისა და დროის შედარების შემდეგ.

სახმელეთო თუ საჰაერო: შედარება

ვადები თურქული მიმართულებით

თუ გამოძიება არ მიმდინარეობს, თურქეთიდან ჩამოსვენებას, როგორც წესი, რამდენიმე დღე სჭირდება: საბუთები სწრაფად ფორმდება, ხოლო სახმელეთო გზა რეისის ლოდინს გამორიცხავს. პროკურატურის მონაწილეობისას ვადა ცხედრის გაცემის დღეზეა დამოკიდებული. დამატებით დროს მოითხოვს შაბათ-კვირა, რელიგიური დღესასწაულები, როცა თურქული უწყებები რამდენიმე დღით ისვენებენ, და ზაფხულის დატვირთული საზღვარი. ჩვენ ოჯახს ვატყობინებთ სასახლის გამოსვლის საათს და საზღვარზე მიახლოებით მისვლის დროს, რომ ახლობლები ზედმეტად დიდხანს არ ელოდნენ ბათუმში ან სარფთან.

კრემაციის საკითხი

ზოგ ოჯახს სურს, ახლობელი კრემირებული იყოს, ან ამ გზას ხარჯის შესამცირებლად განიხილავს. თურქეთში კრემაცია კანონით არ არის დაშვებული და კრემატორიუმიც არ ფუნქციონირებს, ამიტომ თურქეთიდან ურნის ჩამოტანის ვარიანტი არ არსებობს. თუ ეს გარდაცვლილის ნება იყო, ცხედარი ჯერ საქართველოში უნდა ჩამოსვენდეს და კრემაციის საკითხი შემდეგ მოგვარდეს. ამ შესაძლებლობასა და მის პირობებზე ინფორმაცია მოცემულია გვერდზე კრემაცია. უმეტესი ოჯახი კი თურქეთიდან ახლობელს ტრადიციული დაკრძალვისთვის აბრუნებს.

ხარჯი და მისი დაფარვის გზები

სამუშაოდ წასული ადამიანის გარდაცვალებისას პირველ რიგში დამსაქმებელს ჰკითხეთ, აქვს თუ არა მას დაზღვევა ან მზადყოფნა, ხარჯის ნაწილი თავად იკისროს. შეამოწმეთ ასევე, ჰქონდა თუ არა ახლობელს სამოგზაურო პოლისი. გარდა ამისა, საქართველოს მთავრობის წესით, საზღვარგარეთ გარდაცვლილი მოქალაქის ოჯახს გადმოსვენების ხარჯი შეიძლება აუნაზღაურდეს, თუ ის დადგენილ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს; მიმართვა საგარეო საქმეთა სამინისტროს ან საკონსულოს მეშვეობით ხდება. ყველა ქვითარი და ბიუროს დეტალური ანგარიში შეინახეთ.

ოჯახის მზადება საქართველოში და საზღვარზე დახვედრა

სანამ თურქული საბუთები ფორმდება, ოჯახი ამზადებს სახლს ან დარბაზს, სასაფლაოს და ეკლესიას. სახმელეთო გზის შემთხვევაში ოჯახის რამდენიმე წევრს შეუძლია სარფთან დახვდეს და ახლობელს კატაფალკას გაჰყვეს. საჰაერო გზისას დახვედრა აეროპორტის კარგო ტერმინალთან ხდება, საბაჟო გაფორმების შემდეგ. შემდგომ, როცა ოჯახი ცოტათი დამშვიდდება, ფორმა C-ს აპოსტილითა და ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანით იუსტიციის სახლში წარვადგენთ, სადაც საქართველოში მოქმედი გარდაცვალების მოწმობა გაიცემა. ამ ნაწილს ხშირად დოკუმენტების მოგვარების ფარგლებში თავად ვასრულებთ.

ჩვენი პარტნიორები თურქეთში და ფასი

თურქეთის სხვადასხვა რეგიონში ვმუშაობთ ადგილობრივ ფირმებთან, რომლებმაც იციან, რა ფორმით სჭირდება ქართულ მხარეს საბუთები და როდის უნდა იყოს სასახლე სარფთან. ჩვენი კოორდინატორი ესაუბრება თურქ კოლეგას, მართავს საზღვარზე გადაბარების დროს და ოჯახს ერთ ხარჯთაღრიცხვას აწვდის. სრული რეპატრიაცია თურქეთიდან, ისევე როგორც სომხეთიდან და აზერბაიჯანიდან, 2 500 ₾-დან იწყება. თუ თურქული ნაწილი ოჯახმა ან დამსაქმებელმა თავად მოაგვარა, მხოლოდ აეროპორტში დახვედრისა და საბაჟო გაფორმების მომსახურება 600 ₾-დან ღირს.

ხშირად დასმული კითხვები