ცხედრის ჩამოსვენება საბერძნეთიდან: რა უნდა იცოდეთ

პირველი დღე ათენში, სალონიკში თუ კუნძულზე

გარდაცვალებიდან პირველ საათებში ოჯახისთვის მთავარია სამი ფაქტის გარკვევა: სად იმყოფება ცხედარი ახლა (საავადმყოფოს მორგში, სასამართლო მედიცინის სამსახურში თუ სხვაგან), არის თუ არა საქმეში პოლიცია და ვინ არის ადგილზე ნდობით აღჭურვილი ადამიანი, რომელსაც ბერძნულ უწყებებთან ლაპარაკი შეუძლია. ეს შეიძლება იყოს თანამშრომელი, მეზობელი ან დიასპორის წევრი. ამ ინფორმაციით ბერძენი კოლეგა საქმეს მაშინვე იწყებს. სანამ სასახლის გამგზავრების დრო ცნობილი არ არის, თბილისში დაკრძალვის თარიღის გამოცხადებას ნუ იჩქარებთ.

ჩანაწერი მუნიციპალურ ლიქსიარხიოში

საბერძნეთში გარდაცვალება რეგისტრირდება სამოქალაქო აქტების სამსახურში (ληξιαρχείο), იმ მუნიციპალიტეტში, სადაც ადამიანი გარდაიცვალა. რეგისტრაციას, როგორც წესი, ბერძნული სარიტუალო ბიურო აკეთებს საავადმყოფოს ან ექიმის სამედიცინო ცნობის საფუძველზე. შედეგად გაიცემა გარდაცვალების აქტი (ληξιαρχική πράξη θανάτου), რომელშიც, ჩვეულებრივ, მიზეზიც მიეთითება, თუ ის გაცემის მომენტისთვის უკვე დადგენილია. ეს აქტი არის ყველა შემდგომი ნაბიჯის საფუძველი: მასზე დაისმება აპოსტილი, მას ეყრდნობა გადასვენების ნებართვა და, საბოლოოდ, ქართული მოწმობაც.

სასამართლო-სამედიცინო კვლევა და მისი ვადები

თუ სიკვდილი მოულოდნელი, ძალადობრივი ან გაურკვეველი იყო, ბერძნული ხელისუფლება გაკვეთას ნიშნავს. ცხედრის გაცემა ოჯახისთვის ამ შემთხვევაშიც ხშირად შესაძლებელია კვლევის ძირითადი ნაწილის დასრულებისთანავე, ხოლო სრული წერილობითი დასკვნა შეიძლება რამდენიმე თვის ან უფრო ხანგრძლივი დროის შემდეგ მომზადდეს. ეს ნიშნავს, რომ საქართველოში ჩამოსვენებას დასკვნის ლოდინი, როგორც წესი, არ აჩერებს, მაგრამ სადაზღვევო ან სასამართლო საკითხებისთვის ის შემდეგ დაგჭირდებათ. ამიტომ ადგილზე მყოფმა ადამიანმა საქმის ნომერი და პასუხისმგებელი უწყების დასახელება ჩაიწეროს.

ბერძნული სარიტუალო ბიურო: რას აკეთებს

ბერძნული სარიტუალო ბიურო (γραφείο τελετών) ქვეყნიდან გადასვენების თითქმის მთელ ადგილობრივ ნაწილს ასრულებს. ის ცხედარს იბარებს მორგიდან, არეგისტრირებს გარდაცვალებას, აწყობს ბალზამირებას, ამზადებს დალუქულ სასახლეს, ითხოვს ჯანდაცვის ნებართვას და ჯავშნის კარგო ადგილს. ოჯახის მხრიდან მას სჭირდება გარდაცვლილის პასპორტი ან მისი ასლი, ნათესაობის მტკიცებულება და ხელმოწერილი უფლებამოსილება. სჯობს, ბერძენ ბიუროსთან ფასსა და სამუშაოს მოცულობაზე ოჯახის სახელით თბილისის მიმღები ბიურო შეთანხმდეს, რომ დალუქვა და ტრანსპორტი ორმაგად არ ჩაითვალოს.

ქართული საელჩო ათენში და საკონსულო სალონიკში

საქართველოს საბერძნეთში აქვს საელჩო ათენში და გენერალური საკონსულო სალონიკში. გარდაცვალების შესახებ ინფორმაცია მათ უნდა მიაწოდოს ოჯახმა ან ბერძნულმა ბიურომ, რათა საკონსულომ გარდაცვლილის მოქალაქეობა და პიროვნება დაადასტუროს. თუ პასპორტი არ მოიძებნა, საკონსულო პირადობის დადასტურებაში ეხმარება ქართული ბაზების მეშვეობით. რა დამატებით საკონსულო ცნობას ითხოვს ქართული მხარე ცხედრის შემოტანისას, დააზუსტეთ უშუალოდ საკონსულოში, ხოლო მისამართებსა და სამუშაო საათებს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ვებგვერდზე ნახავთ, რადგან ისინი დროდადრო იცვლება.

ნებართვა ქვეყნიდან ცხედრის გატანაზე

ბერძნული სახელმწიფო პორტალის აღწერით, ცხედრის საზღვარგარეთ გატანის ნებართვა (Άδεια μεταφοράς νεκρών στο εξωτερικό) ჯანდაცვის სამინისტროს სფეროს ეკუთვნის და განაცხადი ოლქის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დირექტორატში ან მოქალაქეთა მომსახურების ცენტრში (ΚΕΠ) შედის. სერვისი უფასოა. მოთხოვნილ დოკუმენტებს შორისაა:

• გარდაცვლილის პირადობის მოწმობა ან პასპორტი;
• ამონაწერი გარდაცვალების აქტიდან ან, რეგისტრაციამდე, გარდაცვალების სამედიცინო ცნობა;
• ბალზამირების ცნობა, რომელსაც პათოლოგი, სასამართლო ექიმი, ქირურგი ან სამედიცინო დაწესებულება გასცემს;
• წარმომადგენლის შემთხვევაში მინდობილობა დამოწმებული ხელმოწერით.

პროცედურა გათვლილია გარდაცვლილის უახლოესი ნათესავებისთვის, ამიტომ ბერძნული ბიურო ოჯახის სახელით, მინდობილობით მოქმედებს.

საბერძნეთი და 1973 წლის სტრასბურგის შეთანხმება

საბერძნეთმა სტრასბურგში 1973 წელს ხელმოწერილი ევროპული შეთანხმების რატიფიცირება 1983 წელს მოახდინა, და ის ქვეყანაში იმავე წლიდან მოქმედებს. ეს შეთანხმება ადგენს ერთიან მოთხოვნებს სასახლისა და თანმხლები ნებართვისთვის, და ბერძნული ნებართვაც მის ჩარჩოში ფორმდება. თუმცა საქართველო ამ შეთანხმების მონაწილე არ არის, ამიტომ მისი სრული გამარტივებები ჩვენს ქვეყანასთან ავტომატურად არ მოქმედებს: ქართული მხარის მოთხოვნები ცალკე უნდა დაკმაყოფილდეს. სამაგიეროდ, ბერძნული საბუთები სტანდარტული ფორმისაა და მათ სხვა ქვეყნებში ტრანზიტისას, როგორც წესი, დამატებითი კითხვები არ ახლავს.

აპოსტილი დეცენტრალიზებულ ადმინისტრაციაში

საბერძნეთი და საქართველო ორივე ჰააგის 1961 წლის აპოსტილის კონვენციის მხარეა. ბერძნულ სამოქალაქო აქტებზე აპოსტილს დეცენტრალიზებული ადმინისტრაცია (Αποκεντρωμένη Διοίκηση) სვამს, მაგალითად ატიკაში ატიკის დეცენტრალიზებული ადმინისტრაცია. ზოგი დოკუმენტი, რომელიც gov.gr პლატფორმით გაიცემა, ელექტრონულ აპოსტილსაც იღებს, თუმცა ჩამოსვენებისთვის ქაღალდის ორიგინალი ჯობია. სთხოვეთ ბერძენ ბიუროს, გარდაცვალების აქტის რამდენიმე ეგზემპლარი აიღოს და ერთ-ერთზე აპოსტილი დასვას სწორედ საქართველოსთვის, რომ იუსტიციის სახლში წარსადგენი საბუთი მზად დახვდეთ.

ბერძნული ტექსტის თარგმნა

ბერძნული ცნობები ქართულ უწყებებს თარგმანით წარედგინება, და ეს ეტაპი ხშირად უკანასკნელ წუთამდე ავიწყდებათ. ბერძნულიდან ქართულად მთარგმნელი საქართველოში ნაკლებია, ვიდრე ინგლისურის ან რუსულის, ამიტომ თარგმანი წინასწარ შეუკვეთეთ, სასახლის ჩამოსვლამდე. თარგმანი ნოტარიულად მოწმდება, და იუსტიციის სახლი ქართულ გარდაცვალების მოწმობას სწორედ ასეთი პაკეტის საფუძველზე გასცემს: ბერძნული აქტი, აპოსტილი და დამოწმებული თარგმანი. თუ დოკუმენტი გჭირდებათ ბანკის ან სამკვიდროს საქმისთვის, იკითხეთ, რამდენი დამოწმებული ასლი დაგჭირდებათ.

ბალზამირება და დალუქული სასახლე

ბერძნული ნებართვისთვის ბალზამირება სავალდებულოა, და მისი ცნობა საბუთების პაკეტის ნაწილია. ცხედარი თავსდება ჰერმეტულ ლითონის შიდა ყუთში, რომელიც ილუქება და ჩაიდება გარე ხის სასახლეში. ასეთი შეფუთვა ავიაკომპანიის მოთხოვნაცაა და სანიტარული უსაფრთხოების გარანტიაც. ოჯახისთვის მნიშვნელოვანი დეტალი: თუ საქართველოში ღია სასახლით გამოსვენება გსურთ, ეს წინასწარ უთხარით ბიუროს, რომ ბალზამირება და ცხედრის მოწესრიგება ამ მიზნით შესრულდეს და ტანსაცმელიც ადგილზე შეირჩეს.

ვადები: რამდენი დღე სჭირდება ბერძნულ მხარეს

ბრიტანეთის მთავრობის საბერძნეთზე მომზადებული სახელმძღვანელოს მიხედვით, ადგილობრივ ფორმალობებს ჩვეულებრივ რვიდან ათ დღემდე სჭირდება. ბერძნული ეტაპი შეიძლება კვირაზე მეტ ხანს გაგრძელდეს, განსაკუთრებით თუ საქმეში კვლევა ერევა ან ვადა ოფიციალურ დასვენების დღეებს ემთხვევა, როცა უწყებები დახურულია. ფრენის ორგანიზება ამ ვადას კიდევ რამდენიმე დღეს ამატებს. ოჯახს ვურჩევთ, დაკრძალვის თარიღი მხოლოდ მას შემდეგ დანიშნოს, რაც კარგო რეისი დადასტურდება და ზედნადების ნომერი ხელთ ექნება.

კუნძულიდან ათენამდე

თუ გარდაცვალება კრეტაზე, როდოსზე ან პატარა კუნძულზე მოხდა, გზა ერთი ეტაპით გრძელდება. ცხედარი ჯერ იმ აეროპორტამდე უნდა მივიდეს, საიდანაც საერთაშორისო კარგო გადის, ხშირად ათენამდე, ბორნით ან ადგილობრივი რეისით. ეს მოითხოვს დამატებით ტრანსპორტს, ზოგჯერ დამატებით ღამეს მაცივარში და ამინდზე დამოკიდებულებას, რადგან ზამთარში ბორნები შეიძლება გაჩერდეს. ხარჯთაღრიცხვაში ეს მონაკვეთი ცალკე უნდა იყოს გამოყოფილი, რომ ოჯახმა ზუსტად იცოდეს, რაში იხდის.

ფრენა საქართველომდე

ბერძნული აეროპორტიდან სასახლე საჰაერო კარგოთი მიდის, პირდაპირი რეისით, თუ ასეთი ხელმისაწვდომია, ან ტრანზიტით სხვა ქვეყნის აეროპორტში. ტრანზიტის შემთხვევაში ბიურო ამოწმებს, რომ გადამზიდველი ასეთ ტვირთს იღებს და გადატვირთვა ერთ დღეში მოხდება. სასახლეს თან ახლავს ყველა ორიგინალი ცალკე კონვერტში. ჩამოსვლის დღეს თბილისის აეროპორტის კარგო ტერმინალში მას ქართული ბიურო იბარებს. ოჯახის წევრს შეუძლია სამგზავრო რეისით იმავე დღეს ჩამოფრინდეს, თუმცა ბერძნულ მხარეს მისი თანხლება არ სჭირდება.

კრემაცია საბერძნეთში

საბერძნეთში კრემაცია კანონით 2006 წლიდან არის დაშვებული, თუმცა ქვეყნის პირველი კრემატორიუმი მხოლოდ 2019 წელს გაიხსნა რიცონაში, ათენიდან ჩრდილოეთით, ეკლესიის ხანგრძლივი წინააღმდეგობის შემდეგ. ამიტომ ეს გზა შეიძლება გამოადგეს მათ, ვინც ატიკის მახლობლად გარდაიცვალა, ხოლო შორეული რეგიონებიდან ცხედრის ამ ადგილამდე გადაყვანაც ხარჯია. ფერფლის გადმოტანა საჰაერო გზით შესაძლებელია, თუმცა ამასაც თავისი ხარჯი აქვს. გადაწყვეტილებამდე ოჯახმა ტრადიციაც გაითვალისწინოს. ქართულ მხარეს ურნის მიღებაზე მეტი ნახეთ გვერდზე კრემაცია.

დაკრძალვა საბერძნეთში: რატომ ფიქრობს ოჯახი ორჯერ

ზოგი ოჯახი ფიქრობს, ახლობელი ადგილზე დაკრძალოს, რადგან ეს თითქოს იაფია. გაითვალისწინეთ ერთი ბერძნული თავისებურება: ზოგიერთ ბერძნულ სასაფლაოზე ჩვეულებრივი პრაქტიკაა, რომ დაკრძალვიდან სამი წლის შემდეგ ნეშტი ამოიღონ და სასაფლაოს ოსუარიუმში გადაიტანონ. ასეთ დროს ოჯახს მოუწევს ხელახალი გადაწყვეტილების მიღება, ზოგჯერ კი ნეშტის საქართველოში მოგვიანებით ჩამოსვენება. ამიტომ ადგილზე დაკრძალვამდე იკითხეთ, რა წესი მოქმედებს კონკრეტულ სასაფლაოზე და რამდენ ხანს რჩება საფლავი ოჯახის განკარგულებაში.

ვინ ფარავს ხარჯს

გადასვენების ხარჯის დასაფარად სამი წყარო შეამოწმეთ. პირველი: სამოგზაურო ან სხვა სადაზღვევო პოლისი, რომლის ასისტანსიც ადრე უნდა ჩაერთოს. მეორე: დამსაქმებელი, განსაკუთრებით თუ სიკვდილი სამუშაოს დროს მოხდა. მესამე: საქართველოს სახელმწიფოს მიერ დადგენილი წესი, რომლითაც საზღვარგარეთ გარდაცვლილი მოქალაქის ოჯახს გადმოსვენების ფაქტობრივი ხარჯი შეიძლება აუნაზღაურდეს, თუ ის განსაზღვრულ პირობებს აკმაყოფილებს. განაცხადს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ან საკონსულო იღებს. შეინახეთ ყველა ქვითარი და ბიუროს დეტალური ანგარიში, რადგან სწორედ მათ ითხოვენ.

მოლოდინის დღეები საქართველოში

ბერძნული ეტაპის განმავლობაში ოჯახი თბილისში ან რეგიონში ამზადებს სასაფლაოს, ეკლესიას, ქელეხს და ხვდება ახლობლებს. აეროპორტში სასახლის მიღება საბაჟო ფორმალობებს მოითხოვს, რასაც მიმღები ბიუროს ბროკერი ასრულებს, შემდეგ კი კატაფალკა ახლობელს სახლში, ტაძარში ან რეგიონში მიასვენებს. თუ დაკრძალვა თბილისიდან შორს იგეგმება, იხილეთ პირდაპირი ტრანსლაცია. დაკრძალვის შემდეგ ბერძნული აქტი იუსტიციის სახლში რეგისტრირდება, რის შემდეგაც ოჯახი ქართულ მოწმობას იღებს და სამკვიდრო საკითხების მოგვარებას იწყებს.

ჩვენი მუშაობის წესი ბერძენ კოლეგებთან

ათენსა და სალონიკში ვთანამშრომლობთ სარიტუალო ბიუროებთან, რომლებსაც ქართული საქმეები უკვე გაუკეთებიათ და იციან, რომელი ცნობა გამოადგება საქართველოს. ჩვენი კოორდინატორი ოჯახის სახელით ესაუბრება ბერძენ კოლეგას, ადევნებს თვალს ნებართვას და აპოსტილს, ჯავშნის რეისს და ორგანიზებას უწევს დახვედრას. ევროკავშირის ქვეყნიდან, მათ შორის საბერძნეთიდან, სრული რეპატრიაცია 5 500 ₾-დან ღირს. თუ ბერძნული ნაწილი დიასპორამ თავად მოაგვარა, ჩვენ შეგვიძლია მხოლოდ თბილისის აეროპორტში მიღება და საბაჟო გაფორმება ვიკისროთ 600 ₾-დან.

ხშირად დასმული კითხვები